Kinetik Kumla Anaokulu Etkinlikleri
Kinetik kumla sayma ve fosil izi bulmadan deniz modeli kurmaya kadar 12 anaokulu etkinliği yaş grubuna göre sıralandı. Tepsi başına ne kadar kum gerektiği ve oturum süresi de tabloda.
İçindekiler
- Kinetik kum hangi öğrenme alanlarına uyar?
- Hangi etkinlik hangi yaşa uyar?
- Kinetik kumla matematik nasıl çalışılır?
- Fen köşesinde kinetik kum nasıl kullanılır?
- Harf çalışmasında kinetik kum işe yarar mı?
- Kinetik kum ince motor becerisine nasıl katkı sağlar?
- Kaç çocuk, ne kadar kum, ne kadar süre?
- Etkinlikten sonra kum nasıl toplanır?
Kinetik kumla anaokulu etkinlikleri beş alanda toplanır: sayma ve ölçme, fen gözlemi, harflerle dil çalışması, ince motor alıştırması, ortak yapı oyunu. Aşağıdaki tabloda 12 etkinlik yaş grubuna göre sıralı. Bir oturum için 1 kg kum tek çocuğa, 2,5 kg kum aynı tepsideki küçük bir gruba yeter.
Kinetik kum ele yapışmaz, açıkta kalınca kurumaz ve sıkıştırıldığında verilen şekli korur. Sınıfta kuru bahçe kumundan ayrıldığı yer de bu: kalıptan çıkan biçim dağılmaz, dökülen kum toplanıp ertesi gün yeniden kullanılır. Öğretmen etkinliği masa başında, kenarlı bir tepside kurar ve oyunu haftanın konusuna bağlar.
Kinetik kum hangi öğrenme alanlarına uyar?
MEB'in Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı kumu birkaç öğrenme merkezinde birden anar. Fen merkezi için önerilen doğal malzemeler arasında kum yer alır; kil ve kumun model oluşturma çalışmalarında kullanılabileceği yazılıdır. Matematik merkezinin malzeme listesinde de kum tepsisi ve kum saati geçer (MEB Okul Öncesi Eğitim Programı).
Programın sosyal alan bölümünde 48–60 ay grubu için verilen örnek de doğrudan kumla ilgilidir: çocuklara bir akarsuyun ya da denizin şeklini kumla oluşturma fırsatı sunulabilir. Kinetik kum bu tür model çalışmalarına uygundur, çünkü oyuk açılan kıyı ya da yükseltilen tepe saatlerce yerinde durur.
Sınıftaki kinetik kum seçeneklerine Kinetik Kum sayfasından bakabilirsiniz.
Hangi etkinlik hangi yaşa uyar?
Tablodaki yaş aralıkları programın 36–48, 48–60 ve 60–72 ay gruplarına göre düzenlendi. Küçük yaşta oyun kalıp doldurup boşaltmaya, büyüdükçe sayı ve harf içeren, plan isteyen işlere kayar.
| Etkinlik | Yaş grubu | Çalışılan alan | Gereken malzeme |
|---|---|---|---|
| Kalıptan kale yapma | 36–48 ay | İnce motor | Kum kalıbı, küçük kürek |
| Kumdan kek dilimleme | 36–48 ay | Paylaşma, bütün-parça | Plastik bıçak, kalıp |
| Merdaneyle iz çıkarma | 36–48 ay | El kasları, doku | Desenli ahşap merdane |
| Gizli hayvan avı | 36–48 ay | Dil, adlandırma | İri hayvan figürleri |
| Fosil izi bulma | 48–60 ay | Fen, gözlem | Dinozor figürleri, büyüteç |
| Sayı kadar top yapma | 48–60 ay | Sayma, birebir eşleme | Sayı kartları |
| Deniz ve akarsu modeli | 48–60 ay | Coğrafi kavram | Geniş tepsi, mavi kâğıt |
| Sıkıştır, bırak, izle | 48–60 ay | Neden-sonuç | Kalıp, kum saati |
| Parmakla harf çizme | 60–72 ay | Okuma yazmaya hazırlık | Düz kum yüzeyi, harf kartı |
| Örüntülü iz sırası | 60–72 ay | Örüntü | İki üç farklı damga ya da kapak |
| Uzun mu kısa mı yol | 60–72 ay | Ölçme, karşılaştırma | İp, cetvel |
| Grupla şehir kurma | 60–72 ay | İş birliği, plan | 2,5 kg kum, bloklar, araçlar |
Kinetik kumla matematik nasıl çalışılır?
Sayma için en kolay yol sayı kartıyla başlar. Çocuk kartı çeker, üzerindeki sayı kadar kum topu yuvarlar ve topları kartın yanına dizer. Bu oyunda birebir eşleme kendiliğinden çalışır, çünkü her top bir sayıya karşılık gelir. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi'nin (CDC) gelişim basamaklarına göre 5 yaşındaki çocuk 10'a kadar sayar ve gösterilen 1–5 arası rakamların bir kısmını adlandırır (CDC, 5 yaş). Kart aralığını bu basamağa göre seçmek işi kolaylaştırır.
Kalıptan çıkan kumdan keki plastik bıçakla ikiye, sonra dörde bölmek bütün ve parça fikrini somutlaştırır. Örüntü için iki farklı şişe kapağı yeter: çocuk kumun üstüne daire, yıldız, daire, yıldız diye iz basar, sonra sıradakini tahmin eder. Ölçme etkinliğinde ise kumdan iki yol yapılır, uzunlukları bir iple karşılaştırılır.
Fen köşesinde kinetik kum nasıl kullanılır?
Fosil oyununda öğretmen birkaç dinozor figürünü kuma bastırıp çıkarır, kalan izleri gösterir. Çocuk büyüteçle izleri inceler, ayak ya da sırt plakası izinden hangi figüre ait olduğunu bulmaya çalışır. Sonra kendisi iz bırakıp arkadaşına sorar.
Deniz ve akarsu modeli için geniş bir tepsiye kum yayılır, ortadan kıvrılan bir yol açılır, oyuğa mavi kâğıt serilir. Çocuk kıyıya tepe, köprü ya da ev ekler. "Su nereden geliyor, nereye gidiyor?" sorusu konuşmayı başlatır. Sıkıştır-bırak denemesi de kısa bir gözlemdir: kum avuçta sıkılır, bırakılınca yavaşça dağılır. Kalıptan çıkan bir kuleyi kum saati boyunca izlemek de işe yarar: çocuk kulenin biçimini koruyup korumadığına bakar ve ne gördüğünü anlatır.
Kum ve su oyununu kalıcı bir alana taşımak isteyenler Kum Masası sayfasına bakabilir.
Kum, Figür ve Gözlem Malzemeleri
Harf çalışmasında kinetik kum işe yarar mı?
Yarar, hazırlık çalışması olarak. MEB programı okul öncesi dönemde çocuklara okuma ve yazma öğretilmediğini yazar; bu yaştaki erken okuryazarlık çalışmaları birinci sınıfa hazırlıktır. Kumda parmakla harf çizmek de bu hazırlığa girer. Çocuk adının ilk harfini harf kartından bakarak kuma çizer, yüzeyi eliyle düzeltip yeniden dener. Silmek bir saniye sürdüğü için yanlış çizgi onu caydırmaz. CDC 5 yaş basamaklarında çocuğun adındaki bazı harfleri yazabildiği belirtilir.
Küçük yaşta dil çalışması adlandırmaya dayanır. Kumun içine iri hayvan figürleri gizlenir; çocuk bulduğu hayvanın adını söyler, sesini çıkarır, nerede yaşadığını anlatır. Montessori sınıflarında kullanılan kum tablasıyla harf izi çalışmasını Montessori duyu materyalleri yazımızda ayrıca anlattık.
Kinetik kum ince motor becerisine nasıl katkı sağlar?
Kalıbı doldurup bastırmak, ters çevirip kaldırmak iki elin birlikte çalışmasını ister. CDC'ye göre 3 yaşındaki çocuk iri boncuk ya da makarna gibi nesneleri ipe dizer; 4 yaşında kalemi yumruk yerine parmak ve başparmakla tutar (CDC, 4 yaş). Bu iki basamak arasında kalan çocuk için kalıpla kale yapmak, merdaneyle kumun üstünde iz çıkarmak ve plastik bıçakla dilim kesmek iyi birer ara adımdır.
Merdaneyi iki elle eşit bastırarak yuvarlamak, çocuğa ne kadar güç kullanacağını ayarlamayı öğretir. Bu ayar sonra kalemi kâğıda bastırırken de işe yarar. Aynı aletler oyun hamurunda da kullanılır; hamurla kurulan etkinlikler için oyun hamuruyla 15 anaokulu etkinliği yazımıza bakabilirsiniz. El becerisi için başka malzemeler ince motor becerileri için 10 materyal yazısında.
Kaç çocuk, ne kadar kum, ne kadar süre?
Sınıfta tek tepsi yerine iki üç küçük tepsi kurmak sırayı kısaltır. Aşağıdaki düzen bir başlangıç noktasıdır; sınıfın kalabalığına göre değiştirilir.
| Düzen | Kum miktarı | Çocuk sayısı | Uygun etkinlik |
|---|---|---|---|
| Bireysel tepsi | 1 kg | 1 | Harf çizme, sayı kadar top yapma |
| Paylaşılan tepsi | 2,5 kg | 2–4 | Fosil izi, kek dilimleme, örüntü |
| Kum masası ya da geniş tepsi | 2,5 kg ve üzeri | 4–6 | Deniz modeli, şehir kurma |
Süreyi çocuğun dikkati belirler. CDC'ye göre 5 yaşındaki çocuk hikâye ya da el işi gibi etkinliklerde 5 ile 10 dakika dikkatini toplayabilir. Yönergeli bir kinetik kum etkinliği de bu süreye göre kısa tutulur; ardından serbest oyuna geçilir. Ortak tepside her çocuğun önünde küçük bir alan bırakmak, kalıpları sırayla dolaştırmak sıra beklemeyi doğal biçimde öğretir.
Etkinlikten sonra kum nasıl toplanır?
Kenarlı tepsi kumun masaya dağılmasını önler. Masaya düşen kum avuçla bastırılınca bir arada durur ve kolayca tepsiye geri alınır. Kurumayan kum oyun bitince kapaklı bir kaba aktarılır; böylece toz almaz, ertesi gün aynı şekilde kullanılır. Oyun öncesi ve sonrası el yıkamayı sınıf rutinine eklemek toplanma zamanını da belirginleştirir.
Toplama işini çocuklara vermek etkinliğin parçası olabilir. Her çocuk kendi kalıbını ve aletini yerine koyar, son kişi kapağı kapatır. Bahçedeki kum alanı için hangi kumun seçileceğini kum havuzuna hangi kum konur yazısında, kapta kurulan dolgu oyunlarını duyu kutusu nasıl hazırlanır yazısında bulabilirsiniz.
Tepsi, Merdane ve Kum Masaları
Duyusal oyun için diğer malzemeler Duyu Bütünleme Malzemeleri kategorisinde.
Bu rehber BİLGEV ekibi tarafından hazırlanmıştır; MEB Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı ile CDC gelişim basamakları esas alınmıştır. Son güncelleme: Ekim 2026.
Sık Sorulan Sorular
Kinetik kum hangi yaş grubunda kullanılır?
Kinetik kum kurur mu?
Bir sınıf için ne kadar kinetik kum gerekir?
Kinetik kumla oyun hamuru arasındaki fark nedir?
Kinetik kum etkinliği ne kadar sürmeli?
İlgili yazılar
Topla Oynanan 15 Anaokulu Oyunu
Topla oynanan 15 anaokulu oyunu yaş gruplarına göre: ismini söyle yuvarla, sepete at, duran topa vur, sınıf bowlingi, sıcak patates, renk avı, huni slalomu, kademeli pota, duvar topu, alçak file voleybolu, penaltı sırası. Topu ve becerisi tek tabloda.
Hulahop Çemberiyle Anaokulu Etkinlikleri
Hulahop çemberiyle anaokulunda oynanacak 12 etkinlik: çember evi, sayı çemberi, çember zinciri, çember yolu, hedef çemberi, yuvarlama, bel çevirme. Her oyunun yeri, çalıştırdığı beceri, uygun yaşı tek tabloda.
Boncuk Dizme ile 10 Anaokulu Etkinliği
Boncuk dizmeyle anaokulunda yapılabilecek 10 etkinlik, ilk serbest kolyeden örüntü kurmaya, sayı kartıyla dizmeden harf boncuklarıyla isim yazmaya kadar. Tabloda her etkinliğin önerilen yaşı ile gereken malzeme de yer alıyor.