İlgi Köşeleri Birbirinden Nasıl Ayrılır?

İlgi köşeleri birbirinden dört yolla ayrılır: alçak açık raflar, her köşeye ayrı bir halı ya da zemin, görünür bir köşe adı ile sembolü, bir de doğru komşuluk. Köşenin iki ya da üç yanını kapatın, bir yanı açık kalsın. Sessiz köşeler bir tarafa, gürültülü köşeler öbür tarafa toplanır.

MEB'in yeni okul öncesi programı da sınırı bu araçlarla tarif ediyor. Sınıfta hangi köşelerin bulunacağı ayrı bir konu, onu anaokulunda hangi köşeler olmalı yazımızda topladık.

MEB programı köşe sınırı için ne diyor?

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı, ilgi köşelerine "öğrenme merkezi" diyor. Tanımı kısa: dolap, pano, halı, yer döşemesi, bant, tabela ya da sembollerle sınırı belirlenmiş, uygun materyalle donatılmış alan (s. 98). Yani sınır çizmenin tek doğru yolu yok; elinizdeki mobilya ve zemin bu işi görebilir.

Programın aynı bölümde verdiği öneriler ayırma işini doğrudan ilgilendiriyor:

• Hareketli merkezler (blok, müzik, dramatik oyun) birbirine yakın kurulur. Odaklanma isteyen kitap, fen ile matematik daha sessiz bir alana gider.
• Her merkezin adı ile sembolü görünür yerde olur; çocuk köşeleri bu işaretlerden ayırt eder (s. 99).
• Aynı anda kaç çocuğun bir merkezde oynayacağı, merkezin büyüklüğüne göre sembolle sınırlanabilir.
• Materyaller çocuğun uzanabileceği açık raflarda durur.

Programın saydığı dokuz merkez şunlar: blok, kitap, erken okuryazarlık, müzik, sanat, fen, matematik, dramatik oyun ve açık hava. Sınıf içinde ayrılması gereken sekizi, açık hava bahçede kurulur.

Alçak raf köşeleri neden iyi ayırır?

Raf, köşenin malzemesini taşırken sınırını da çizer. Rafın sırtı köşenin dışına, açık yüzü köşenin içine bakar; böylece blok köşesinin rafı aynı zamanda kitap köşesinin duvarı olur. Raf alçak kaldığı sürece öğretmen sınıfın her yerini görür, çocuk da öbür köşede ne olduğunu fark edip oraya geçmek ister.

Eastern Connecticut State Üniversitesi Erken Çocukluk Eğitimi Merkezi'nin sınıf düzeni eğitim videosu bir köşeyi iki ya da üç yanından kapatıp bir yanını açık bırakmayı öneriyor. Aynı videoda Dr. Jeffrey Trawick-Smith kendi çalışmasını anlatıyor: kitaplıklarla, kitap standlarıyla, farklı bölücülerle merkezleri ayırınca çocukların oyuna katılımı artmış, birbirleriyle olumlu etkileşimleri çoğalmış, sınıfın bir ucundan öbür ucuna koşma azalmış.

Bölücü olarak kullanılan rafların ölçüsü, oturan bir çocuğun boyuna göre seçilir. Sitemizdeki alçak raf ve kitaplıkların yüksekliği 55 ile 85 cm arasında değişiyor. Tekerlekli modeller ise gün içinde köşenin sınırını değiştirmek için işe yarar, örneğin sabah büyük blok alanı açıp öğleden sonra daraltmak için.

Köşe Ayırmak İçin Alçak Raflar

12 Bölmeli Alçak Karton Dolabı 105x40x55 cm 7.000₺+KDV(%10) Fil Figürlü Alçak Kitaplık 78x56x60 cm 6.500₺+KDV(%10) Montessori Açık Raf Dolabı 12 Bölmeli 120x40x70 cm 8.500₺+KDV(%10) Montessori Açık Raflı Sınıf Dolabı 53x40x70 cm 6.200₺+KDV(%10) Tekerlekli Açık Raflı Dolap 70x35x85 cm 6.200₺+KDV(%10) 9 Bölmeli Açık Raflı Dolap 80x35x85 cm 5.800₺+KDV(%10)

Halı ve zemin köşeyi nasıl belirler?

Raf köşenin kenarını çizer, halı ise içini. Çocuk halının bittiği yeri köşenin bittiği yer olarak algılar. Blok köşesinde yol desenli bir halı kuleler için düz bir taban verir, kitap köşesinde küçük ve yumuşak bir halı oturma yerini belli eder. Su ve boyayla çalışılan sanat köşesine halı yerine silinebilir bir zemin uyar; burada sınırı yere yapıştırılmış renkli bir bant ya da masa dizisi çizer.

Programda halı ölçüsü yok, aşağıdaki eşleştirme bizim önerimiz:

Ölçüleri sınıfın metrekaresiyle birlikte düşünmek isterseniz sınıf halısı ölçüleri yazımıza bakabilirsiniz. Desenli ve düz modellerin hepsi Sınıf Halıları kategorimizde.

Köşe Sınırını Çizen Halılar

Yeşil Küçük Kasaba Desenli Anaokulu Sınıf Halısı 100x150 cm 1.850₺+KDV(%20) Şehir Desenli Çocuk Halısı 133x190 cm 2.600₺+KDV(%20) Trafik Yolu Halısı 95x200 cm 1.133₺+KDV(%20) Tren Desenli Anaokulu Sınıf Halısı 200*290 cm 4.000₺+KDV(%20)

Renk ve sembol köşeleri ayırt ettirir mi?

Ettirir, özellikle okumayı henüz bilmeyen çocuk için. Her köşeye bir renk ve basit bir resim seçin: blok köşesine sarı bir küp, kitap köşesine mavi bir kitap gibi. Aynı sembol köşenin tabelasında, raftaki kutuların etiketinde ve köşe seçim panosunda tekrar eder. Çocuk yerden aldığı bir parçayı etiketteki resme bakarak doğru köşeye geri koyar, toplanma zamanı da kısalır.

Tabelayı çocuğun göz hizasına, rafın üstüne ya da köşenin girişindeki duvara asın. Kişi sınırı için köşe girişine kolye, mandal ya da cep koymak yaygın bir yöntem: dört mandal varsa o köşede aynı anda dört çocuk oynar. Renkleri seçerken duvarın tamamını boyamaktan çok küçük alanlarda kullanmak sınıfı sakin tutar; duvar rengi için anaokulu sınıfı hangi renge boyanmalı yazımızda ayrıntı var.

Hangi köşe hangisinin yanına konur?

Sesin yayılması, köşe ayırmanın en çok atlanan tarafı. Rafla ne kadar iyi bölerseniz bölün, blok kulesinin yıkıldığı köşe kitap köşesinin yanındaysa iki köşe de rahat çalışmaz. Aşağıdaki tablo programın yerleşim önerileriyle sınıflarda gördüğümüz düzeni birleştiriyor:

Fen köşesinin pencereye, sanat köşesinin lavaboya yakın olması, kitap köşesinin sessiz ve aydınlık bir yere kurulması programın kendi önerileri (s. 99-103). Sanat köşesini orta sıraya koymamızın nedeni, çocukların çoğu zaman konuşarak çalışması ama koşmaması. Sınıfta bir de mola yeri varsa onu sessiz tarafın en uç noktasına alın; kurulumu sınıfta sakinleşme köşesi yazımızda anlattık.

Köşeler arasında nasıl bir yol bırakılır?

Köşeleri ayırırken aralarındaki yol da planlanır. Kapıdan girip portmantoya, oradan lavaboya giden yol hiçbir köşenin içinden geçmemeli. Geçerse blok köşesindeki kule her gün birinin ayağına takılır. Eastern Connecticut'ın aynı videosu yolların çocukların çarpışmadan yürüyebileceği genişlikte olmasını, bunun da çocuklar arasındaki çatışmayı azalttığını söylüyor.

Sınıfın ortasında uzun ve boş bir şerit kalırsa çocuklar orayı koşu yolu olarak kullanır. Bunu önlemek için rafları duvara dik yerleştirip sınıfı birkaç küçük alana bölün. Program da blok merkezinde hareket için boş alan bırakılmasını ayrıca hatırlatıyor (s. 99).

Dar sınıfta köşeler nasıl ayrılır?

Program alan sınırlıysa bazı merkezlerin birleştirilebileceğini, dönüştürülebileceğini ya da bahçeye taşınabileceğini söylüyor (s. 98). Dar sınıfta ayırmanın yükünü mobilya taşır:

• İki yüzü de açık bir raf, iki köşeye birden hizmet eder: bir yüzü kitaplara, öbür yüzü matematik kutularına bakar.
• Tekerlekli raf gün içinde yer değiştirir; grup zamanında duvara yaslanır, köşe zamanında açılır.
• Halı tek başına da sınır olur. Rafa yer yoksa küçük bir halı ve bir tabela köşeyi belli eder.
• Kitap ile erken okuryazarlık, fen ile matematik aynı rafı paylaşabilir; sembolü ayrı tutmak yeterli.

Çocuk başına ne kadar alan düştüğünü önce hesaplayın; anaokulu sınıfı kaç metrekare olmalı yazımızda bu hesap var. Kitap köşesini ayrıca kurmak isterseniz kitap köşesi nasıl hazırlanır yazımız raftan minder seçimine kadar adım adım ilerliyor. Köşe mobilyası ile materyalinin tamamı İlgi Köşeleri kategorimizde. Alçak raflarla kitaplıklar da Kitaplık ve Karton Dolapları kategorisinde duruyor.

Bu rehber BİLGEV ekibi tarafından hazırlanmıştır; MEB Okul Öncesi Eğitim Programı'nın öğrenme merkezleri bölümüne ve anaokulu sınıflarını köşelere bölerken edindiğimiz deneyime dayanır. Son güncelleme: Ekim 2026.