Sınıfta Sakinleşme Köşesi Nasıl Kurulur?

Sınıfta sakinleşme köşesi, sınıfın sessiz tarafında bir iki çocuğun sığacağı küçük bir alana kurulur: yere 100×150 cm'lik bir halı serilir, üstüne yumuşak bir minder konur, yanına duygu panosu, üç dört resimli kitap ve bir kum saati eklenir. Köşe çocuklara sakin bir anda tanıtılır. Ceza yeri olarak kullanılmaz, çocuk ihtiyaç duyduğunda kendisi gider.

MEB'in Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı, "duygularını düzenlemek" başlığı altında 9 gösterge sayar. Dokuzuncusu doğrudan bu köşenin konusudur: çocuğun duygularını yönetmek için sakinleşme, nefes alma, mola verme gibi yollar kullanması. Aşağıda köşenin yerini ile malzemesini, ardından kurallarını sınıflarda gördüğümüz uygulamayla birlikte adım adım anlattık.

Sakinleşme köşesi sınıfta ne işe yarar?

Gün boyu kalabalık bir odada olmak küçük çocuğu yorar. Oyunda sırası gelmeyen, vedalaşmada ağlayan ya da gürültüden bunalan bir çocuk, sınıftan çıkmadan bir süre kendi başına kalabileceği bir yer bulduğunda gruba daha kolay döner. Sakinleşme köşesi bu molanın yeridir.

Programda bu beceri birkaç yerde geçer. Benlik becerileri arasındaki "kendini düzenleme" alanında çocuğun duyguları tanıyıp adlandırması, sakinleşme, nefes alma ya da mola verme gibi yolları kullanması hedeflenir (s. 193). Değerler bölümünde "gerektiğinde kendini sakinleştirir" diye bir gösterge vardır (s. 200). Farklılaştırma bölümü de esnek oturma düzenlerini ve sakin çalışma alanlarını sınıf ortamında yapılabilecek uyarlamalar arasında sayar (s. 85). Köşe bir tedavi yöntemi sayılmaz; çocuğun gelişimiyle ilgili bir kaygı varsa aileyle birlikte bir uzmana danışılır.

Sakinleşme köşesi sınıfın neresine kurulmalı?

Program, odaklanma isteyen merkezlerin sınıfın sessiz tarafında, blok, müzik ve dramatik oyun gibi hareketli merkezlerin ise birbirine yakın kurulmasını önerir (s. 98). Sakinleşme köşesi de sessiz tarafa aittir. Kapının önünden geçen akıştan ve blok köşesinden uzak bir yer seçin.

İkinci koşul öğretmenin köşeyi görebilmesidir. Çocuğu tamamen saklayan bir bölme yerine alçak bir kitaplık, dolap ya da halının kenarı sınır olarak yeter. Program merkezlerin sınırının dolap, pano, halı, bant ya da tabelayla belirlenebileceğini, aynı anda kaç çocuğun bulunacağının da sembollerle sınırlanabileceğini yazar (s. 98–99). Köşe girişine bir ya da iki sembol asmak çocuğa "şu an dolu" bilgisini sözsüz verir.

Sınıf darsa ayrı bir alan açmak şart değil. Kitap köşesinin bir ucu, perdeli bir pencere önü ya da bir oyun çadırı da iş görür. Diğer merkezlerin sınıftaki yerleşimini okul öncesi ilgi köşeleri yazımızda topladık.

Sakinleşme köşesine hangi malzemeler konur?

Köşe az eşyayla daha iyi çalışır. Raflar dolunca çocuk oyuna dalar, köşe ikinci bir oyun alanına döner. Aşağıdaki liste bir sınıf için önerimizdir; resmî bir liste değildir.

Tavan lambasının tam altı yerine pencereye yakın, gün ışığı alan ama parlamayan bir köşe tercih edin. Müzik çalan hoparlörü bu tarafa koymayın. Eşyaların renkleri sade kalsın; ışıklı ya da ses çıkaran oyuncaklar çocuğu oyuna çağırır.

Oturma için minder çeşitleri ve bank ve oturma köşeleri kategorilerine, halı için sınıf halıları kategorisine bakabilirsiniz. Sitemizdeki yüz ifadesi panosu 68×45 cm ölçüsündedir. Kaş, göz, burun ile ağızdan oluşan 21 cırtlı parçayla yüz mutlu, üzgün ya da şaşkın hâle getirilir. Kum saati öğretmen setinde 30 saniyelik bir saatin yanında 1, 3, 5 ile 10 dakikalık saatler bulunur; set beş parçadır.

Sakinleşme Köşesi İçin Ürünler

Armut Minder Küçük Boy 25 cm 2.300₺+KDV(%10) Kumaş Kaplı Kare Oturma Minderi 40x40x5 cm 350₺+KDV(%20) Kırlent Minder 50x50 cm 450₺+KDV(%10) Desenli Oyun Çadırı 6.500₺+KDV(%20) Anaokulu Cırtlı Kumaş Yüz İfadesi Kız Pano 1.150₺+KDV(%10) Kum Saati Öğretmen Seti 5 Parça 1.750₺+KDV(%20) Yeşil Küçük Kasaba Desenli Anaokulu Sınıf Halısı 100x150 cm 1.850₺+KDV(%20) Yüzümüz Ahşap Puzzle 6 Parça 550₺+KDV(%20)

Kartlardaki fiyatlar KDV hariçtir. KDV dahil tutar ürün sayfasında görünür.

Sakinleşme köşesinin kuralları neler olmalı?

Köşenin işe yaraması için aşağıdaki kurallar yeter. ABD Eğitim Bakanlığı desteğiyle çalışan National Center for Pyramid Model Innovations de sakinleşme alanının ceza olarak kullanılmamasını, çocuğun oraya gönderilmemesini, destekleyici bir dille yönlendirilmesini öneriyor.

Kum saati süreyi gösterir, çıkış saatini belirlemez. Çocuk üç dakikada toparlanabilir, on dakikada da toparlanabilir. Öğretmen bu sürede köşeyi gözüyle takip eder. Çocuk sakinleşince kısa bir konuşma yeter: köşeye gitmeden önce nasıldı, şimdi nasıl?

Çocuklara sakinleşme köşesi nasıl tanıtılır?

Tanıtımı herkesin sakin olduğu bir sabah çemberinde yapın. Ağlayan bir çocuk köşeyi ilk kez o anda görürse ne işe yaradığını anlamakta zorlanır.

1. Köşeyi birlikte kurun. Halıyı serip minderleri yerleştirirken çocuklara sorun: "Burada ne olsun?" Köşeye birlikte bir ad da verilebilir.
2. Eşyaları tek tek tanıtın. Duygu panosunda mutlu, üzgün, kızgın, şaşkın yüzleri birlikte kurun. Kum saatini çevirip kumun akışını izleyin.
3. Nefes oyununu sınıfça çalışın. Balon şişirir gibi derin nefes almak, mum üfler gibi yavaşça vermek iyi bir başlangıçtır. Çocuk köşede yalnızken bunu ancak önceden oynadıysa hatırlar.
4. Örnek olun. NCPMI, yetişkinin kendi sakinleşme yolunu anlatmasını önerir. "Ben çok yorulunca bir bardak su içip pencereden bakarım" gibi kısa bir cümle yeter.
5. Her çocuğun denemesine izin verin. İlk hafta çocuklar köşeyi merakla kullanır. Bu normaldir ve hangi eşyanın kime iyi geldiğini görmenizi sağlar.
6. Erken davet edin. Çocuğun sesi yükselmeye, oyunu dağıtmaya başladığında köşeyi hatırlatmak, kriz başladıktan sonra hatırlatmaktan daha kolay sonuç verir.

Aileye de bilgi verin. Programın aile katılımı için hazırladığı formda çocuğun duygu ifade etme ve sakinleşme becerilerinin evde de desteklenebileceğini yazar. Evde bir minder ve iki kitapla kurulan küçük bir köşe aynı alışkanlığı sürdürür.

Sakinleşme köşesi ile duyu odası aynı şey mi?

Değil. Sakinleşme köşesi her sınıfta olabilecek, birkaç parça eşyayla kurulan küçük bir mola alanıdır ve öğretmen tarafından yönetilir. Duyu bütünleme odası salıncak, denge tahtası, dokunma materyali gibi ekipmanla donatılan ayrı bir odadır. Bu odalarda çalışmalar çoğunlukla bir uzmanın planıyla yürür. İkisini karıştırmamak için köşeye ışıklı ya da hareketli terapi ekipmanı koymayın. Duyu odasının kurulumunu duyu bütünleme odası nasıl kurulur yazımızda anlattık.

Köşeye koyacağınız kitapları seçerken kitap köşesi yazımızdaki türler fikir verir. İki köşe yan yana kurulursa ikisi de sessiz tarafta kalır.

Bu rehber BİLGEV ekibi tarafından hazırlanmıştır; anaokulu ve kreşlerin ilgi köşelerini donatırken edindiğimiz deneyime dayanır. Son güncelleme: Ekim 2026.