Blok Köşesi Sınıfın Neresine Kurulmalı?
Blok köşesi sınıfın geniş ve geçiş yolu dışında kalan bir kenarına, dramatik oyun ile müzik köşesinin yanına kurulur. Yazıda zemin ve alan önerileriyle yaşa göre bir düzen tablosu var.
İçindekiler
- MEB programı blok merkezinin yeri için ne diyor?
- Blok köşesi neden geçiş yolunun dışında kalmalı?
- Blok köşesi halı üstünde mi kurulur?
- Blok köşesi ne kadar geniş olmalı?
- Yaşa ve sınıf büyüklüğüne göre blok köşesi düzeni
- Blok köşesinin rafı nereye konur?
- Blok köşesinin yanına hangi köşeler konmaz?
- Yarım kalan yapılar için yer ayrılır mı?
- Blok köşesini kurmadan önce kısa kontrol listesi
Blok köşesi sınıfın geniş ve geçiş yolu dışında kalan bir kenarına kurulur; komşusu dramatik oyun ile müzik köşesidir. İki ya da üç yanı rafla kapatılır, tabanına düz bir halı serilir. MEB programı da bu yerleşimi öneriyor: hareketli köşeler birbirine yakın, odak isteyen köşeler sessiz tarafta. Alan en az üç çocuğun aynı anda yapı kurabileceği kadar geniş tutulur.
Köşeleri birbirinden ayırmanın genel yolları ile köşelerin komşuluk tablosu ilgi köşeleri birbirinden nasıl ayrılır yazımızda var.
MEB programı blok merkezinin yeri için ne diyor?
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı sınıflarda yaygın olarak kurulan 9 öğrenme merkezi sayıyor ve blok merkezi bunların ilki. Yerleşimle ilgili üç cümlesi blok köşesini doğrudan ilgilendiriyor:
- Blok merkezi, müzik ile dramatik oyun merkezlerine yakın kurulur; program bu üçünü hareketli etkinliklerin yoğun olduğu merkezler olarak sayıyor (s. 98).
- Materyaller açık raflarda, çocuğun kendi uzanabileceği biçimde durur (s. 99).
- Merkez düzenlenirken güvenli hareket alanı bırakılır (s. 99).
Programda blok merkezi için bir metrekare ya da halı ölçüsü yok. Ölçüyü sınıfın büyüklüğü, çocuk sayısı ve yaş grubu belirliyor.
Blok köşesi neden geçiş yolunun dışında kalmalı?
Blokla kurulan bir yapı, yanından geçen birinin ayağı değdiği anda dağılır. Kapıdan portmantoya, portmantodan lavaboya ya da tuvalete giden yol köşenin içinden geçiyorsa her gün aynı tartışma yaşanır. Pennsylvania Key'in ECERS-3 ölçeği üzerine yayımladığı blok oyunu notu da düz bir halının ya da sabit bir yüzeyin, trafik dışında kaldığında blok oyunu için en uygun taban olduğunu yazıyor.
Pratikte iyi çalışan yer, sınıfın köşesinde iki duvarın birleştiği alan. Duvarlar iki yanı kapatır, üçüncü yana açık sırtlı alçak bir raf konur, dördüncü yan giriş olarak açık kalır. Kapının hemen karşısı ile lavabo önü bu iş için uygun değil, sınıfın ortası da öyle.
Blok köşesi halı üstünde mi kurulur?
Evet, çoğu sınıfta halı üstünde kurulur, ama halının cinsi önemli. Ahşap bloklar düz ve sert bir tabanda dengede durur; kalın tüylü, yumuşak bir yüzeyde kule ikinci katta eğilir. Kısa tüylü, baskılı bir sınıf halısı tabanı düzleştirir, düşen bloğun sesini de azaltır.
Yol ve şehir desenli halılar blok köşesine ayrıca uyar. Çocuk yapısını halıdaki yolun kenarına kurar, oyuncak arabasını kavşaktan geçirir; böylece blok oyunu araç ve figür oyunuyla birleşir. Halının bittiği yer köşenin sınırı olarak da okunur. Ölçüyü seçerken köşenin ayrıldığı alana bakın: dar bir şerit için 95×200 cm yol halısı, orta boy bir köşe için 133×190 cm, geniş bir blok alanı için 200×290 cm. Halı ölçüsünün sınıfın tamamıyla ilişkisini anaokulu sınıf halısı ölçüleri yazımızda anlattık; modellerin tamamı Sınıf Halıları kategorisinde.
Blok köşesi ne kadar geniş olmalı?
Sabit bir metrekare yok, ama ölçü için kullanışlı bir eşik var. ECERS-3 değerlendirme ölçeğinin blok maddesi, alanın, blokların ve aksesuarların en az 3 çocuğun aynı anda büyük ve birbirinden bağımsız yapılar kurmasına yetmesi. Bu ölçüyü kendi sınıfınızda denemenin kolay bir yolu var: üç çocuğu halıya oturtun, her birinin önüne bir kol boyu yer kalıyor mu bakın. Kalmıyorsa yapılar birbirine çarpar, çocuklar da aynı parçalar için yarışır.
Büyük ve içi boş bloklar kullanılacaksa alan büyür. 15 cm'lik küplerle ve 30 cm'lik dikdörtgen bloklarla çocuklar içine girebilecekleri bir ev ya da araç kurar; bu yapı ayakta durulan, yürünen bir alan ister. Masa üstü küçük geçmeli bloklar ise yer değil masa ister, onlar için ayrı bir tabla ya da masa ayırmak köşeyi rahatlatır.
Yaşa ve sınıf büyüklüğüne göre blok köşesi düzeni
Aşağıdaki tablo programın ilkelerini yaş grubuna ve alana göre uyguluyor. Tablo bizim önerimiz; sınıfınızın kapı, pencere ve petek yerleri son kararı değiştirebilir.
| Durum | Yer | Zemin | Blok ve raf |
|---|---|---|---|
| 2 yaş grubu | Grup halısına yakın, öğretmenin oturduğu yerden görünen küçük bir köşe | Kısa tüylü halı | İri, hafif sünger ya da büyük plastik bloklar; tek alçak raf, az sayıda kutu |
| 3 yaş grubu | Dramatik oyun köşesinin yanı, iki yanı duvar | 133×190 cm halı | Ahşap bloklar, iri araçlar, hayvan figürleri; resimli etiketli açık raf |
| 4-5 yaş grubu | Sınıfın en geniş kenarı, müzik ya da dramatik oyunla komşu | 200×290 cm yol ya da şehir halısı | 200 parçalık setler, içi boş büyük bloklar, trafik işaretleri, plan çizmek için kâğıt ve kalem |
| Dar sınıf | Dramatik oyunla aynı halıyı paylaşan ortak bir alan | Uzun ve dar yol halısı | Tekerlekli raf; grup saatinde duvara yaslanır, köşe saatinde açılır |
| Geniş sınıf | Kitap köşesinden en uzak kenar | Geniş halı ve çıplak zemin birlikte | İki raf: biri küçük bloklara, biri büyük bloklara |
| Çok amaçlı salon ya da bahçe | Sınıfta yer kalmazsa büyük bloklar buraya taşınır | Düz, kuru zemin | Taşıma sepeti ya da tekerlekli kasa |
Küçük yaş gruplarında parça boyu yaş etiketine göre seçilir. 3 yaş altındaki çocukların bulunduğu sınıfta küçük parçalı geçmeli bloklar rafta durmaz; ürün kartındaki yaş bilgisini kontrol edin. Blok türlerini yaşa göre nasıl seçeceğinizi anaokulu blok seti nasıl seçilir yazımızda ayrıntılı anlattık.
Blok Köşesi İçin Bloklar ve Aksesuarlar
Blok köşesinin rafı nereye konur?
Raf köşenin içine bakar, sırtı dışarıya. Böylece blokları taşıyan raf köşenin duvarı da olur. Rafın alçak olması önemli: öğretmen sınıfın her yerini görebilmeli, çocuk da en üst raftaki kutuya sandalyeye çıkmadan uzanabilmeli.
Ağır ve büyük bloklar alt rafa, küçük parçalarla figür kutuları üst rafa konur. Her rafın önüne blokların şeklini gösteren bir resim ya da kesilmiş bir siluet yapıştırmak toplama saatini kısaltır; Pennsylvania Key'in notu da blokların resimli ya da siluetli etiketlerle açık rafta durmasını öneriyor. Rafın önünde halıya kadar bir adımlık boşluk bırakın, yoksa çocuk raftan parça alırken arkadaşının yapısına basar.
Alçak ve tekerlekli raf modelleri Kitaplık ve Karton Dolapları kategorisinde. Küçük geçmeli bloklar için oyun tablasıyla saklama gözlerini birleştiren tekerlekli lego ve blok köşesi gibi bir masa, parçaların yere dağılmasını önler.
Blok köşesinin yanına hangi köşeler konmaz?
Kitap köşesi blok köşesinin yanına konmaz; fen ile matematik köşesi için de durum aynı. Blok oyunu sesli ilerler: kule yıkılır, çocuklar yüksek sesle plan yapar. Kitap köşesindeki çocuk bu sesle sayfaya odaklanamaz. Virtual Lab School'un ilgi alanı kontrol listesi de blok alanı için ilk soruyu bu yüzden soruyor: alan kitaplık ve yazı köşesi gibi sessiz alanlardan uzakta mı?
Dramatik oyun köşesi ise en iyi komşu. Çocuklar bloklarla kurdukları evi mutfak köşesindeki tencerelerle donatır, garajı tamir setiyle onarır. İki köşe arasındaki sınırı tamamen kapatmamak bu geçişi kolaylaştırır. Hangi köşenin neyle komşu olacağının tam tablosu ilgi köşelerini ayırma yazımızda duruyor; sınıfa kurulacak köşelerin listesi ise İlgi Köşeleri kategorisinde.
Blok Köşesinin Halısı ve Rafı
Kırmızı Kenarlı Şehir Halısı 200x290 cm 3.850₺+KDV(%20) 
Yollar Desenli Anaokulu Sınıf Halısı 200*290 cm 4.000₺+KDV(%20) 
Trafik Yolu Halısı 95x200 cm 1.133₺+KDV(%20) 
Tekerlekli Lego ve Blok Köşesi 60x60x54 cm 7.000₺+KDV(%10) 
Montessori Açık Raf Dolabı 12 Bölmeli 120x40x70 cm 8.500₺+KDV(%10) 
8 Bölmeli Açık Raflı Dolap 80x35x85 cm 5.800₺+KDV(%10) Yarım kalan yapılar için yer ayrılır mı?
Ayrılabilir, özellikle 4-5 yaş grubunda. Çocuk bir sabah başladığı köprüyü ertesi gün sürdürmek isteyebilir. Köşenin bir kenarında, geçiş yolundan iyice uzak küçük bir alanı "yapım devam ediyor" alanı olarak belirlemek ve oraya çocuğun adını yazdığı bir kart koymak, yapıyı toplama saatinde korur. Bu alan büyürse köşe daralır; bir ya da iki yapıyla sınırlı tutmak dengeyi korur.
Bitmiş yapıların fotoğrafını çekip köşenin duvarına asmak da yer sorununu çözer. Çocuk yapısını toplar ama fotoğrafı kalır, ertesi gün aynı yapıyı fotoğrafa bakarak yeniden kurabilir. Bloklarla kurulabilecek oyun fikirleri için ahşap bloklarla 12 anaokulu etkinliği yazımıza bakabilirsiniz. Tüm yapı setleri Lego ve Yapı Oyuncakları kategorisinde, ahşap modeller ise Ahşap Yapı Blokları etiketinde.
Blok köşesini kurmadan önce kısa kontrol listesi
- Kapıdan lavaboya ve portmantoya giden yol köşenin dışında kalıyor mu?
- Kitap köşesi ve sessiz çalışma masaları köşeden uzakta mı?
- Halı düz ve kısa tüylü mü, köşenin sınırını belli ediyor mu?
- Üç çocuk aynı anda yapı kurabilecek kadar yer var mı?
- Raf alçak mı? Gözleri açık, etiketleri resimli mi?
- Blokların yanında araçlarla figürler gibi aksesuarlar, trafik işaretleri var mı?
- Bloklar ve parçalar sınıftaki çocukların yaşına uygun boyda mı?
Bu rehber BİLGEV ekibi tarafından hazırlanmıştır; MEB Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı'nın öğrenme merkezleri ve blok merkezi bölümlerine, ECERS-3 ölçeğinin blok oyunu ölçütlerine dayanır. Son güncelleme: Ekim 2026.
Sık Sorulan Sorular
Blok köşesi halı üstünde mi olmalı?
Blok köşesi kitap köşesinin yanına konur mu?
Blok köşesi ne kadar büyük olmalı?
Dar sınıfta blok köşesi nasıl kurulur?
Yarım kalan blok yapısı toplanmalı mı?
İlgili yazılar
Gürültülü Sınıfta Akustik Nasıl İyileştirilir?
Gürültülü sınıfta akustik, sert yüzeyleri halı, kumaş kaplı pano ve perdeyle yumuşatarak iyileşir. Önerilen gürültü ve yankı değerlerini, köşelerin yerleşimini, uzmana ne zaman başvurulacağını anlattık.
Anaokulu Sınıfında Aydınlatma Nasıl Olmalı?
Anaokulu sınıfında aydınlatma pencereyle başlar, armatürle tamamlanır. Kreş yönetmeliğinin ne istediğini, lüks değerinin nasıl belirlendiğini, köşelere göre ışık ihtiyacını ve parlamayı önleyen yerleşimi anlattık.
Sınıf Düzeni Ne Sıklıkla Değiştirilmeli?
Anaokulunda köşelerin yeri yılda bir iki kez, raftaki materyal iki ila dört haftada bir kısmen değişir. Yaşa ve köşeye göre öneri tablosu, MEB programının yaklaşımı ve düzeni değiştirme adımları.