Anaokulu Sınıfında Aydınlatma Nasıl Olmalı?
Anaokulu sınıfında aydınlatma pencereyle başlar, armatürle tamamlanır. Kreş yönetmeliğinin ne istediğini, lüks değerinin nasıl belirlendiğini, köşelere göre ışık ihtiyacını ve parlamayı önleyen yerleşimi anlattık.
İçindekiler
- Kreş yönetmeliği aydınlatma için ne istiyor?
- Anaokulu sınıfı kaç lüks olmalı?
- Gün ışığından nasıl daha çok yararlanılır?
- Sınıfın hangi köşesine nasıl ışık gerekir?
- Tavan armatürü seçerken nelere bakılır?
- Titreyen floresan ve eski armatür ne zaman değiştirilir?
- Sınıfta parlama ve yansıma nasıl önlenir?
- Dinlenme saatinde ışık nasıl ayarlanır?
- Açılıştan önce aydınlatmayı nasıl kontrol edersiniz?
Anaokulu sınıfında aydınlatma gün ışığıyla başlar. Oda pencereli olmalı ve bol ışık almalı. Akşamüstü ya da kapalı havada yanan lambalar da ışığı sınıfın her köşesine parlamadan, eşit yaymalı. Kreş yönetmeliği bunun için bir lüks değeri vermez, çocukların kullandığı odaların bol ışık almasını ister. Sayısal aydınlık düzeyini elektrik projesinde mühendis hesaplar.
Yani iki ayrı işiniz var. Biri binayla ilgili: hangi odanın sınıf olacağı, pencerenin önünün açık kalması. Öteki armatürle ilgili: hangi lambanın nereye takılacağı, hangi köşenin ne kadar ışık istediği. Aşağıda ikisini de sırayla ele aldık.
Kreş yönetmeliği aydınlatma için ne istiyor?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının özel kreş ve gündüz bakımevleri yönetmeliği, 15. maddede odaların gün ışığı alacak şekilde pencereli olmasını ve doğal aydınlanmanın sağlanmasını şart koşar. 17. madde de oyun, etkinlik, uyku, çalışma ve dinlenme odalarının bol ışık alması gerektiğini söyler. Aynı yönetmelik elektrik tesisatının yangın ya da patlama tehlikesi oluşturmayacak biçimde projelendirilmesini ister. Metinlere Resmî Gazete'deki 30.04.2015 tarihli yönetmelikten ulaşabilirsiniz. 27 Aralık 2025 değişikliği bu hükümlere dokunmadı.
Işık hükmünün yanında oda büyüklüğü de var. Oyun ve etkinlik odalarında her çocuğa en az 2 m² alan ve 6 m³ hava düşecek şekilde kapasite hesaplanır. Tavanı alçak bir oda bu hacmi zor tutturur, ışığı da daha dar bir alana yayar. Oda ölçüsünün ayrıntısını anaokulu sınıfı kaç metrekare olmalı yazısında hesapladık.
MEB'e bağlı anaokulu ve anasınıflarında Özel Öğretim Kurumları Standartlar Yönergesi geçerli. Yönerge dersliklerdeki pencerelerin binanın dış cephesinde olmasını ve doğal havalandırma sağlamasını ister. Kurum türünüze göre güncel uygulamayı il müdürlüğüne sormanız en doğrusu.
Anaokulu sınıfı kaç lüks olmalı?
Ne kreş yönetmeliğinde ne de MEB yönergesinde sınıf için yazılı bir lüks değeri var. Sayı elektrik projesinden gelir. Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği (Resmî Gazete 03.12.2003, sayı 25305) konut dışındaki yapılarda kesin projede aydınlatma hesaplarının yapılmasını ve değişik mahaller için aydınlık düzeyinin belirlenmesini ister. Bu hesapta genellikle iç mekân çalışma yerlerinin aydınlatmasını düzenleyen TS EN 12464-1 standardı esas alınır.
Siz projeyi yaptırırken şunu isteyin: her oda için ayrı hesap. Sınıfın hesabı bir, dinlenme odasınınki başka olmalı. Bir kreşin bütün odalarına aynı armatür sayısını koymak kolay ama sonuç farklı çıkar. Sanat masası ile uyku köşesinin ihtiyacı aynı değil. Kurulumdan sonra ölçüm yaptırmak isterseniz lüksmetreyi yetişkin masası yüksekliğinde değil, çocuk masasının tablası hizasında tutun. Çocuğun baktığı yüzey orası.
Gün ışığından nasıl daha çok yararlanılır?
Pencereden gelen ışığı en çok mobilya keser. Pencere önüne boylu dolap koyarsanız yönetmeliğin istediği bol ışık kâğıt üzerinde kalır. Pencere duvarına alçak kitaplıklarla minderler yakışır. Yüksek dolaplar ve malzeme rafları pencereye dik ya da karşı duvara gider.
- Masaları ışığı yandan alacak şekilde dizin. Pencereye sırtını dönen çocuk kendi gölgesinde çizer. Pencereye yüzünü dönen çocuğun gözü ise kamaşır.
- Camlara poster ve resim yapıştırmayın. Etkinlik ürünlerini sergilemek için pano ya da ip asın.
- Güneyden ve batıdan güneş alan sınıfa gündüz açık kalan bir tül perde koyun. Işığı yumuşatır, sınıfı karartmaz.
- Perde ip ve zincirlerini çocuğun uzanamayacağı yükseklikte toplayın.
Alçak raflar için Kitaplık ve Karton Dolapları kategorisine bakabilirsiniz. Pencere önüne kitap köşesi kurmak istiyorsanız kitap köşesi nasıl hazırlanır yazısında yerleşim ayrıntıları var.
Pencere Önü İçin Alçak Kitaplıklar
Sınıfın hangi köşesine nasıl ışık gerekir?
Anaokulu sınıfı tek bir oda gibi görünür ama içinde birbirinden çok farklı işler yapılır. Aşağıdaki tablo köşelere göre ışık ihtiyacını ve yerleşim için pratik bir notu gösterir. Lüks değerleri projeye kalır; tablo hangi köşenin nereye konacağına karar vermek için.
| Alan | Işık ihtiyacı | Yerleşim notu |
|---|---|---|
| Etkinlik ve sanat masaları | En yüksek; boya ve kesme işi yapılır | Pencereye yakın, ışığı yandan alan konum; tepede bir armatür hattı |
| Kitap köşesi | Yüksek ama yumuşak | Pencere önü ya da ayrı bir duvar lambası; minderin üstüne doğrudan parlak ışık gelmesin |
| Blok ve yapı köşesi | Orta; çocuk yerde oynar | Gölgeyi azaltmak için ışık iki yönden gelsin |
| Dinlenme ve sakinleşme köşesi | Düşük, ayarlanabilir | Ayrı anahtar ya da kısılabilir lamba; pencereden uzak bir köşe |
| Işık masası ve fen köşesi | Ortam ışığı kısılabilmeli | Perde çekilebilen bir pencerenin yanı; prize yakın |
| Yazı tahtası ve pano | Eşit, yansımasız | Pencereye dik duvar; tahtanın yüzüne pencere ve lamba yansıması düşmesin |
| Giriş ve portmanto | Orta | Giriş ışığının anahtarı kapının yanında olsun; öğretmen içeri girmeden yakabilsin |
Işıkla oynanan etkinlikler için ortam ışığını kısabilmek çok işe yarar. Işık masası ışık kapalıyken ya da loş odada daha belirgin çalışır. Etkinlik fikirlerini anaokulunda 12 ışık masası etkinliği yazısında topladık.
Işıkla Yapılan Etkinlikler İçin Masalar
Tavan armatürü seçerken nelere bakılır?
Çocuk sınıfta yetişkinden farklı bakar. Halıda uzanır, minderde sırtüstü yatar, yerde oyun kurarken başını kaldırır. Bu yüzden ışığın kaynağı göze doğrudan gelmemeli. Opal ya da buzlu kapaklı, ışığı dağıtan armatürler çıplak ampule ve açık tüplü eski armatürlere göre çok daha rahat bir sınıf verir.
Seçim yaparken şu sorulara cevap arayın:
- Işık tavana eşit yayılıyor mu? Ortada tek güçlü lamba, köşeleri karanlıkta bırakır. Birkaç armatürü sınıfa dağıtmak daha iyi sonuç verir.
- Renkler doğru görünüyor mu? Sanat etkinliğinde çocuk kırmızıyı kırmızı görmeli. Armatürün renk sunum değerini satıcıya ya da elektrikçinize sorun.
- Bölge bölge yakılabiliyor mu? Pencere tarafı ile iç taraf için ayrı anahtar, gün ışığı yettiğinde yarısını kapatmanızı sağlar.
- Kısılabiliyor mu? Dinlenme saatine geçerken ve masal okurken kısılabilir ışık sınıfın havasını değiştirir.
- Kablo ve anahtarlar nerede? Uzatma kablosuyla çalışan ayaklı lamba sınıfta yer almasın. Bütün elektrik işini yetkili elektrikçiye yaptırın.
Titreyen floresan ve eski armatür ne zaman değiştirilir?
Titreyen, vızıldayan, ucu kararmış ya da geç yanan bir tüp sınıfta hemen fark edilir. Çocuklar başlarını kaldırıp lambaya bakar, öğretmen de sesi bastırmaya çalışır. Arızalı tüpü ya da balastı bekletmeden değiştirin. Aynı odada farklı renkte ışık veren tüpler karışmışsa hepsini bir seferde yenilemek sınıfa düzgün bir görünüm verir.
LED armatüre geçiyorsanız ürün seçimini elektrikçinizle yapın, armatürün titreşimsiz çalışıp çalışmadığını sorun. Ucuz bir sürücü yeni armatürde de titreme yapabilir. Değişimi yaz tatilinde ya da hafta sonunda planlarsanız sınıf düzeni bozulmaz.
Sınıfta parlama ve yansıma nasıl önlenir?
Parlamanın çoğu yanlış yerleşimden çıkar. Pencerenin karşısına asılan tahta öğleden sonra ayna gibi parlar, ön sıradaki çocuk yazıyı göremez. Tahtayı ve panoları pencereye dik duvara asmak sorunu kökünden çözer. Lamba hattını da tahtaya paralel değil, tahtanın biraz önünde kalacak şekilde planlayın.
Duvar boyası da ışığın sınıfa nasıl dağıldığını belirler. Mat ve açık tonlu duvar ışığı yayar, sınıfı daha aydınlık gösterir. Renk seçimini anaokulu sınıfı hangi renge boyanmalı yazısında ayrıntılı anlattık. Tahta modellerini Yazı Tahtaları, çalışma yüzeylerini Anaokulu Masaları kategorisinde bulabilirsiniz.
Dinlenme saatinde ışık nasıl ayarlanır?
Ayrı uyku odası olmayan ya da öğle dinlenmesini sınıfta yapan kurumlarda ışığı kısmak için iki şey gerekir: kalın bir perde ve tavan lambasından bağımsız yumuşak bir ışık. Odayı tamamen karartmak gerekmez. Loş bir sınıf çocuğun dinlenmesine yeter, öğretmen de her çocuğu görebilir.
Tül ve kalın perdeyi aynı rayda kullanmak gün içindeki geçişi kolaylaştırır: sabah tül, dinlenme saatinde kalın perde. Uyku odasındaki ışık ve perde düzeni için kreş uyku odası nasıl düzenlenir yazısına bakabilirsiniz.
Açılıştan önce aydınlatmayı nasıl kontrol edersiniz?
Sınıfı açmadan önce bir sabah, bir de akşamüstü odada dolaşın. İki saatte ışık çok farklıdır. Şu listeyi kullanabilirsiniz:
- Her etkinlik masasının tablasında gölge var mı?
- Pencere önü boylu dolapla kapanmış mı?
- Yazı tahtasında pencere ya da lamba yansıması görünüyor mu?
- Yerde uzanan bir çocuğun gözüne çıplak ışık geliyor mu?
- Titreyen, ses yapan ya da renk farkı olan tüp kaldı mı?
- Pencere tarafı ile iç taraf ayrı yakılabiliyor mu?
- Perde ipleri çocuğun ulaşamayacağı yerde mi?
Yeni açılan kreşte de yaz tatilinde yenilenen anasınıfında da aynı liste işe yarar. Projeli bir binada lüks değeri ve armatür planı mühendisin hesabına kalır. Ama çoğu sınıfta ışığın verimini mobilya ile perdenin nereye konduğu belirler.
Bu rehber BİLGEV ekibi tarafından hazırlanmıştır. Yönetmelik hükümleri: Resmî Gazete 30.04.2015 tarihli kreş yönetmeliği ve 27.12.2025 değişikliği, Elektrik İç Tesisleri Proje Hazırlama Yönetmeliği. Son güncelleme: Ekim 2026.
Sık Sorulan Sorular
Anaokulu sınıfı kaç lüks olmalı?
Penceresiz oda kreşte sınıf olarak kullanılabilir mi?
Sınıfta yazı tahtası pencereye göre nereye asılır?
Sınıfta floresan mı LED mi kullanılmalı?
Anaokulu sınıfında nasıl perde kullanılır?
İlgili yazılar
Sınıf Düzeni Ne Sıklıkla Değiştirilmeli?
Anaokulunda köşelerin yeri yılda bir iki kez, raftaki materyal iki ila dört haftada bir kısmen değişir. Yaşa ve köşeye göre öneri tablosu, MEB programının yaklaşımı ve düzeni değiştirme adımları.
Sınıfta Islak Alan Neden Gerekli?
Sınıfta ıslak alan boya, boyayla, hamurla ve suyla yapılan işleri lavaboya ya da su kabına yakın toplar. Yerini, donatısını, yaşa göre etkinliklerini ve temizlik düzenini anlattık.
Karma Yaş Grubu Sınıfı Nasıl Kurulur?
Karma yaş grubu sınıfı iki boy mobilya, 70 cm civarında raflar ve sessiz-hareketli alan ayrımıyla kurulur. Yazıda kayıt kuralı, raf düzeni, gün içi paylaşım ve kurulum sırası var.