Anaokulu Kitaplığı Hangi Yükseklikte Olmalı?

Anaokulu kitaplığı, çocukların kendi kullandığı bölümde 3–4 yaş için 75–90 cm, 5–6 yaş için 90–105 cm yüksekliği geçmemeli. Ölçü, sınıftaki en kısa çocuğun ayakta durup en üst raftaki kitabın kapağını görebileceği ve elini uzatıp alabileceği hizaya göre seçilir. 2–3 yaş grubunda 60 cm civarındaki yer kitaplıkları daha rahat kullanılır.

Bu aralıklar resmî bir ölçü değil. MEB'in okul öncesi programı kitaplık için santimetre vermiyor, yalnız kitapların çocukların erişebileceği açık raflarda durmasını istiyor. Aşağıdaki öneriyi Dünya Sağlık Örgütü'nün çocuk boy tablolarına ve sınıflarda gördüğümüz kullanıma bakarak çıkardık.

Yaşa göre çocuk kitaplığı kaç cm olmalı?

Başlangıç noktası çocuğun boyu. Dünya Sağlık Örgütü'nün boy-yaş tablolarına göre 36 aylık kızların ortanca boyu 95,1 cm, erkeklerin 96,1 cm. 48. ayda bu değerler 102,7 ve 103,3 cm, 60. ayda 109,4 ve 110,0 cm. Ortanca, çocukların yarısının bundan kısa olduğu anlamına gelir. Aynı tabloda 36 aylık kızların en kısa yüzde 5'lik dilimi 88,8 cm'nin altında kalıyor. Kitaplığı sınıfın ortalamasına göre değil, en kısa çocuğa göre seçmenin nedeni bu.

Boy değerleri DSÖ tablosundan, yükseklik aralıkları bizim önerimizdir. Ürün sayfalarında yazan son ölçü (örneğin 80x30x75 cm) genişlik, derinlik ve yükseklik sırasıyla verilir; yükseklik en sondaki sayıdır.

Kitaplık yüksekliği neye göre hesaplanır?

İki hizaya bakmak yeter: göz hizası ve uzanma hizası. Çocuk kitabı önce kapak resminden tanır, bu yüzden en üst raftaki kapak göz hizasının altında ya da ona yakın durmalı. Göz hizası boyun bir miktar altında kalır; 100 cm boyundaki bir çocuk için 90 cm'lik bir kitaplığın en üst sırası hâlâ görülebilir, 120 cm'lik bir rafın üstü ise artık görünmez.

Uzanma için bir dış ölçü de var. ABD Erişilebilirlik Kurulu'nun çocuklar için kullanılan parçalara dair tavsiye niteliğindeki erişim aralıkları 3–4 yaş için 20–36 inç (yaklaşık 51–91 cm), 5–8 yaş için 18–40 inç (yaklaşık 46–102 cm) veriyor. Bu aralık askı, dolap kulpu, düğme gibi çocuğun eliyle kullandığı parçalar için yazılmış; kitaplığa birebir uygulanmak zorunda değil. Yine de tablodaki 90 ve 105 cm üst sınırlarımızla aynı yere düşüyor.

Ölçerken şu sırayı izleyin:

1. Sınıftaki en kısa çocuğun boyunu not edin.
2. Kitaplığın toplam yüksekliğini bu boyun 10–20 cm altında seçin.
3. En üst rafa konacak en uzun kitabın boyunu (büyük boy resimli kitaplar 30 cm'yi bulabilir) hesaba katın; kitap raftan taşıyorsa kapak göz hizasının üstüne çıkar.
4. Kitaplık bir minderin ya da halının önüne konacaksa yerde oturan çocuğun da alt rafa uzanabildiğine bakın.

Çocuk kitaba kendi ulaşmalı mı?

Evet, okul öncesi sınıfta çocukların kullandığı kitaplar kendi alıp kendi yerine koyabileceği yükseklikte durmalı. MEB Okul Öncesi Eğitim Programı öğrenme merkezlerindeki materyallerin çocukların erişebileceği açık raflarda düzenlenmesini, bunun çocukların bağımsız hareket etmesini ve öz düzenleme becerisini desteklediğini yazıyor. Kitap merkezinde de kitapların ön kapakları görünecek şekilde açık raflara konmasını istiyor.

Yüksek rafta duran kitap için çocuk öğretmeni çağırır, sıra bekler, çoğu zaman vazgeçer. Alçak rafta ise kitabı alır, birkaç sayfa çevirir, beğenmezse geri koyup bir başkasını dener; kitap seçmeyi böyle öğrenir.

Her kitabın çocuk hizasında durması gerekmiyor. Yırtılmaya açık ansiklopediler, öğretmenin okuma saatinde kullandığı kitaplar ve rafa çıkma sırasını bekleyen yedekler daha yüksekte ya da kapaklı bir dolapta kalabilir. Kitapların rafta ne sıklıkla değişeceğini kitap köşesi nasıl hazırlanır yazımızda anlattık.

Kapağı görünen kitaplıkta yükseklik nasıl seçilir?

Eğimli raflı kitaplıkta kitaplar sırt yerine kapakla durur, bu yüzden her sıra daha fazla yükseklik kaplar. Düz raflı 90 cm'lik bir kitaplık dört sıra kitap alabilirken aynı yükseklikteki eğimli model genellikle üç sıra kapak sergiler. Okumayı bilmeyen çocuk için bu takas yerinde, çünkü sırt yazısı ona bir şey söylemez.

En üst sıradaki kapağın tamamı göz hizasının altında kalmalı; 3–4 yaş sınıflarında 75–80 cm'lik eğimli kitaplıkların sık seçilmesinin nedeni bu. Kalın karton kitaplar ile üç boyutlu kitaplar için her sıranın önünde kitabı tutan bir çıta bulunsun. Eğimli rafın altındaki açık bölmeye sepet, kukla ya da büyük boy kitaplar konur. Kitaplık sınıfın ortasında duracaksa iki yüzü eğimli bir model seçin: bir yüzü okuma köşesine, öbür yüzü başka bir merkeze bakar.

Sitemizdeki tek taraflı eğimli kitaplık 75 cm, yeşil eğimli raflı kitaplık 90 cm yüksekliğinde. İlki küçük yaş grubuna, ikincisi 5–6 yaş sınıfına daha uygun düşer.

Yaşa Göre Alçak Kitaplıklar

Fil Figürlü Alçak Kitaplık 78x56x60 cm 6.500₺+KDV(%10) Silindir Yanlı Kitap Sepeti 80x60x60 cm 6.500₺+KDV(%10) Tek Taraflı Eğimli Kitaplık 80x30x75 cm 5.500₺+KDV(%10) Tekerlekli Kitap Köşesi Rafı 70x35x75 cm 6.500₺+KDV(%10) Çift Taraflı Eğimli Kitaplık 70x60x80 cm 6.850₺+KDV(%10) Yeşil Eğimli Raflı Kitaplık 90x40x90 cm 4.750₺+KDV(%10) Kapak Gösterimli Kitaplık 120x35x90 cm 6.500₺+KDV(%10) Dört Modüllü Renkli Kitaplık 75x35x105 cm 29.500₺+KDV(%10)

Yüksek kitaplık anaokulu sınıfında kullanılabilir mi?

Kullanılabilir, yeter ki iki bölgeye ayrılsın. 150–180 cm'lik bir kitaplığın alt yaklaşık 90 cm'si çocuklara, üst kısmı öğretmene kalır. Üst raflara yedek kitaplar, kitap yapma malzemesi ya da sınıf belgeleri konur. Çocuğun sık kullandığı bir şeyi üst rafa koymamak gerekir; tırmanma isteği en çok böyle doğar.

Uzun ve dar kitaplıklar alçak modellere göre kolay devrilir. Kurulumda üreticinin montaj talimatına uyun; duvara sabitleme gerekip gerekmediğini kitaplığın montaj talimatından ve kurumunuzun yetkilisinden öğrenin. Ağır kitapları alt raflara, hafif olanları yukarı koymak da dengeyi iyileştirir. Sınıfta hiç yüksek kitaplık istemiyorsanız yedek kitapları kapaklı bir dolaba almak daha sade bir çözüm olur; dolap ölçüleri için anaokulu dolap ölçüleri yazımıza bakabilirsiniz.

Okul kütüphanesi kurulacaksa durum değişir. Orada 200 cm'yi aşan raf sistemleri kullanılır ve çocuk bölümü ayrıca planlanır; bu konuyu Z kütüphane nasıl kurulur yazımız ele alıyor.

Montessori kitaplığı neden alçak olur?

Montessori sınıfında çocuğun her şeye kendi başına ulaşabilmesi düzenin temel fikri. Kitaplık da bu yüzden alçak tutulur, rafa az sayıda kitap konur ve kitaplar kapağıyla durur. Çocuk bir kitabı alıp okuduktan sonra yerine koyar; raf kalabalık olmadığı için yerini kolayca bulur. Evde "montessori kitaplık" diye aranan modeller de genellikle 60–80 cm arasındaki, iki ya da üç sıralı eğimli raflardır.

Sınıfın geri kalanının nasıl düzenlendiğini merak ediyorsanız Montessori sınıfı nasıl düzenlenir yazımızda raf ve materyal yerleşimini anlattık.

Satın almadan önce neyi ölçmelisiniz?

Kitaplık pencere altına konacaksa denizlik yüksekliğini ölçün; 75 cm'lik bir kitaplık birçok pencerenin altına sığar. Kalorifer peteğinin önüne ya da prizin üstüne gelmemesine dikkat edin. Derinlik için sitemizdeki tek yüzlü modeller 30–40 cm arasında; dar bir duvarda 30 cm derinlik geçişi daraltmaz. Ölçü, malzeme ve renk her ürün sayfasında yazıyor.

Tüm modelleri kitaplık ve karton dolapları kategorisinde, anaokulu için seçilmiş olanları anaokulu kitaplık modelleri sayfasında bulabilirsiniz. Sınıfın tamamı için liste hazırlıyorsanız kurumunuza özel teklif ve proforma hazırlıyoruz.

Bu rehber BİLGEV ekibi tarafından hazırlanmıştır; Dünya Sağlık Örgütü çocuk boy tablolarına, MEB Okul Öncesi Eğitim Programı'nın öğrenme merkezleri bölümüne ve anaokullarına kitaplık seçerken edindiğimiz deneyime dayanır. Son güncelleme: Ekim 2026.