Z Kütüphane Nasıl Kurulur?

Z kütüphane kurmak için okulda boş bir derslik ya da salon seçilir ve dört bölüme ayrılır: duvar boyunca kitap rafları, minderli bir okuma köşesi, masalı çalışma alanı, bilgisayarlı dijital alan. Önce yer ve kitap sayısı belirlenir, sonra raf, en son oturma ve dekor alınır. Proje okul idaresiyle birlikte planlanır.

Bu yazı, kütüphane kurmak isteyen okul müdürleri, okul aile birlikleri ve bağışçılar için. Sınıf içindeki küçük okuma köşesi ayrı bir konu; onu Kitap Köşesi Nasıl Hazırlanır? yazısında anlattık. Burada okulun ortak kullandığı bir odayı baştan donatmayı konuşuyoruz.

Z kütüphane nedir?

Z kütüphane, "zenginleştirilmiş kütüphane"nin kısa adı. Milli Eğitim Bakanlığı'nın 23 Mayıs 2019 tarihli duyurusuna göre Destek Hizmetleri Genel Müdürlüğü bu kütüphaneleri 2014'te başlattı. Amaç okuma kültürünü yaymak ve çocukların erken yaşta kültür sanat etkinlikleriyle tanışması. Aynı duyuruya göre o tarihte ilkokuldan liseye kadar okullarda 1.447 Z kütüphane vardı ve, yaklaşık 1 milyon öğrenci bunlardan yararlanıyordu.

Bakanlık bu kütüphaneleri, çocukların yaşına uygun renkli bir ortamda özgürce hareket edebildikleri alanlar olarak tanımlıyor. Klasik okul kütüphanesinden farkı da burada. Kitap ödünç alınan sessiz bir odanın yanında öykü atölyesi, kitap tasarlama, tiyatro ya da yazarla buluşma gibi etkinliklere de yer açılıyor.

Z kütüphane kurmanın şartları var mı?

Bu soru çok soruluyor ama cevabı her okul için aynı değil. Bakanlığın duyurusu kütüphanelerin amacını anlatıyor; oda büyüklüğü, kitap sayısı ya da mobilya listesi gibi bir şart sıralamıyor. Bir okulda Z kütüphane adıyla bir oda açılacaksa güncel uygulamayı, varsa başvuru yolunu ve beklenen nitelikleri okul müdürlüğü üzerinden ilçe milli eğitim müdürlüğüne sorun. Bağışla kurulacak bir kütüphanede de kararı okul idaresi verir; bağışçı ve okul aile birliği planı idareyle birlikte yapar.

Okul aile birliğinin hangi alımları yapabileceğini Okul Aile Birliği Malzeme Alabilir mi? yazısında ayrıca ele aldık. Alım ihaleyle yapılacaksa okul mobilyası teknik şartnamesi yazısı ölçü ve malzeme maddelerini yazmanıza yardımcı olur.

Z kütüphanede hangi bölümler olur?

Odayı işlevlere göre bölmek, aynı anda farklı işler yapılabilmesini sağlar: bir grup yerde hikâye dinlerken bir öğrenci masada ödevini yapabilir. Çoğu okulda dört bölüm yeterli olur:

Oda küçükse çalışma ve dijital alan tek masa grubunda birleşebilir. Etkinlik günleri için ayrı bir sahne kurmak gerekmez; okuma köşesindeki minderler kenara çekilince açılan boşluk kukla gösterisine ya da yazar söyleşisine yeter.

Raflar nasıl yerleştirilir?

Kitaplar odanın iskeletidir, plan raflardan başlar. Duvar boyunca uzanan tek taraflı raflar en çok kitabı en az yer kaplayarak tutar. Sitemizdeki okul kütüphanesi rafları 207 cm yüksekliğindedir; metal raflar ahşap yan panellere takılır. Tekli modülün yanına ikili ya da üçlü modül eklenerek bir duvar baştan sona doldurulur. Oda genişse ortaya konan çift taraflı raf blokları arada okuma koridorları oluşturur.

Yüksek raflarda bir ayrıntıya dikkat edin: ilkokulun küçük sınıfları üst raflara uzanamaz. Bu yaşlara hitap eden resimli kitapları alt raflara ya da kapakları önde duran alçak stantlara koyun, üst rafları büyük sınıfların ve öğretmenlerin kitaplarına bırakın. Ortaokul ve lisede bu sorun azalır. Yüksek ve ince gövdeli kitaplıkları duvara sabitleyin; ürünlerin montaj talimatında sabitleme parçası belirtilir.

Daha renkli bir oda isteniyorsa asimetrik gözlü ya da kavisli kitaplıklar düz raf dizisinin yerine geçebilir. Kavisli S Kitaplık gibi odanın ortasında durabilen modeller, okuma köşesini çalışma alanından ayıran bir bölme işi de görür. Bütün modeller Kitaplık ve Karton Dolapları kategorisinde.

Z Kütüphane İçin Raf ve Kitaplıklar

Okul Kütüphanesi Rafı Tekli Tek Yönlü 95x32x207 cm 8.500₺+KDV(%10) Okul Kütüphanesi Rafı İkili Tek Taraflı 186x32x207 cm 9.300₺+KDV(%10) Okul Kütüphanesi Rafı Üçlü Çift Taraflı 277x60x207 cm 14.000₺+KDV(%10) Asimetrik Gözlü Beyaz Kitaplık 140x30x160 cm 9.500₺+KDV(%10) Kavisli S Kitaplık 90x180x105 cm 9.865₺+KDV(%10) Naturel Eğimli Kitap Standı 90x40x90 cm 6.720₺+KDV(%10)

Okuma köşesi için hangi oturma seçilir?

Z kütüphaneyi klasik okuma salonundan ayıran şey çoğunlukla bu köşedir. Çocuklar burada masaya oturmadan, yerde ya da yumuşak bir koltukta kitap okur. Yaşa göre seçim değişir: armut koltuğun 33 cm oturma yükseklikli büyük boyu ilkokul çocukları için düşünülmüştür; 25 cm'lik küçük boy kreş yaşındaki çocuklara göredir. Daha büyük öğrenciler için orta boy armut minder ve puflar daha rahat olur. Puflar ve sünger oturma grupları kolay taşınır; etkinlik günü halka olur, ertesi gün yine sıra halinde dizilir.

Okuma köşesinin altına geniş bir halı sermek alanın sınırını belli eder ve yerde oturmayı rahatlatır. Hikâye saatlerinde öğretmenin oturacağı bir bank ya da tekli koltuk, grubun nereye toplanacağını gösterir. İç içe geçen Zigon Bank Seti gibi banklar gösteri ve söyleşi günlerinde seyirci sırası olur, sonra tek bankın yerini kaplar. Oturma seçenekleri için Minder Çeşitleri, Bank ve Oturma Köşeleri ve Sınıf Halıları kategorilerine bakabilirsiniz.

Okuma Köşesi İçin Oturma

Armut Koltuk Büyük Boy 33 cm 2.693₺+KDV(%20) Armut Minder Orta Boy 60x60x75 cm 2.004₺+KDV(%20) Kumaş Kılıflı Kare Puf 50x50x25 cm 1.194₺+KDV(%10) Kare Puf Takımı 40x40x35 cm 7.500₺+KDV(%10) Kontra Okuma Köşesi Koltuk Takımı 3 Parça 17.000₺+KDV(%10) Zigon Bank Seti İç İçe 120x32x44 cm 8.475₺+KDV(%10)

Çalışma ve dijital alan nasıl kurulur?

Kütüphanede ödev yapan, ansiklopedi karıştıran ya da proje hazırlayan öğrenciler için masa gerekir. Grup çalışması çok yapılacaksa dört ya da altı kişilik masalar, sessiz çalışma önemliyse ön ve yan panelli bölmeli masalar uygundur. Okulda mevcut sıralar varsa bunlar da çalışma alanında kullanılabilir; yeni alınacaksa Okul Sıraları kategorisindeki tekli ve çift kişilik modellere bakın.

Dijital alandaki bilgisayarları priz hattının bulunduğu duvar boyunca ayrı bir masa sırasında toplayın. Kabloların yürüme yolundan geçmemesi ve ekranların pencereye karşı durmaması günlük kullanımı rahatlatır. Bilgisayar ya da etkileşimli tahta gibi cihazlar okulun teknik altyapısına bağlı olduğundan bu kısmı okul idaresiyle konuşarak planlayın.

Kurulum hangi sırayla yapılır?

1. Odayı seçin ve ölçün; duvar uzunluklarını, kapı ve pencere yerlerini işaretleyin.
2. Mevcut ve gelecek kitap sayısını tahmin edin; raf uzunluğu buna göre çıkar.
3. Bölümleri kâğıt üstünde yerleştirin: raflar duvarda, okuma köşesi pencereye yakın, dijital alan priz tarafında.
4. Önce rafları alın ve kurun, kitapları yerleştirin.
5. Ardından masaları ve okuma köşesinin oturmalarını ekleyin; dekoru en sona bırakın.
6. Kütüphanenin hangi saatlerde açık olacağını ve hangi öğretmenin ilgileneceğini belirleyin.

Bütçe kısıtlıysa sırayı bozmayın: rafsız bir oda kütüphane olmaz, minderler ise sonradan eklenebilir. Bağışla kurulan kütüphanelerde kalemleri ayrı ayrı bağışçılara paylaştırmak da mümkün. Çok kalemli bir liste için kurumunuza özel teklif ve proforma hazırlıyoruz; listenizi info@bilgev.com adresine ya da 0530 799 6558 hattına gönderebilirsiniz. Odanın ölçülerini ve kapı, pencere yerlerini de eklerseniz rafların ve okuma köşesinin nasıl yerleşeceğini gösteren bir yerleşim taslağı hazırlayabiliriz; kitaplıkların montajını da üstlenebiliyoruz, ücreti ürüne ve bölgeye göre değişir ve teklifte belirtilir. Fiyatlar sitede KDV hariç yazar, KDV dahil tutar ürün sayfasında görünür.

Bu rehber BİLGEV ekibi tarafından hazırlanmıştır; okullara ve okul aile birliklerine kütüphane mobilyası satarken aldığımız soruların ve ürün ölçülerimizin üzerine kurulmuştur. Son güncelleme: Ekim 2026.