Yapı Taşlarıyla 10 Matematik Etkinliği

Yapı taşlarıyla okul öncesinde yapılabilecek 10 matematik etkinliği şunlar: sayı kartlı kule, bir bakışta kaç, ikişer çıkıntı sayma, renk örüntüsü treni, tuğlayla ölçme, kim kaç fazla, tuğla paylaştırma, tuğla grafiği, modeli kopyala, tuğlayla işlem cümlesi. Çoğu 10–20 dakika süren, 3–6 çocukla oynanan küçük grup oyunları.

Burada sözünü ettiğimiz yapı taşları, üstündeki çıkıntıyla birbirine geçen plastik tuğlalar. Çıkıntılar sayılabildiği, tuğlalar eşit boyda olduğu için sayma ile ölçmeye ahşap bloktan daha kolay bağlanır. Ahşap bloklarla yapılan oyunları Ahşap Bloklarla 12 Anaokulu Etkinliği yazımızda ayrıca anlattık.

Hangi yapı taşı etkinliği hangi yaşa uyar?

Tablodaki yaş sütunu sınıf uygulamasına dayanan bir öneri. Sayı aralıkları MEB 2024 Okul Öncesi Eğitim Programı'ndaki yaş tablolarından alındı: 36–48 ayda 1–5, 48–60 ayda 1–10, 60–72 ayda 1–20 arası sayma bekleniyor.

Yapı taşlarıyla sayma nasıl çalışılır?

1. Sayı kartlı kule

Çocuk desteden bir sayı kartı çeker, o kadar tuğlayı üst üste takıp kule yapar. Sonra kuleyi kartın yanına koyar ve tuğlaları parmağıyla tek tek göstererek yeniden sayar. Üç yaşta deste 1–5, dört yaşta 1–10 kartlarından oluşur. Beş yaşta 20'ye çıkılabilir; bu sayıda kule devrileceği için tuğlaları yatay bir yol gibi dizdirmek daha iyi sonuç verir.

2. Bir bakışta kaç?

Öğretmen bezin altına 1 ile 5 arasında tuğla koyar. Bezi kaldırıp birkaç saniye sonra yeniden örter. Çocuk saymadan kaç tane gördüğünü söyler. Programa göre bu oyunda çocuğun birer birer saymaya başlamaması için gruba en fazla 2–3 saniye baktırılır. Başlangıçta tek renk, aynı boy tuğla kullanın; renk karışınca çocuk miktar yerine renge odaklanır.

3. İkişer çıkıntı sayma

Kısa tuğlanın üstünde 2, uzun tuğlanın üstünde genelde 4 ya da 8 çıkıntı vardır. Beş yaş grubunda çocuklar 2 çıkıntılı tuğlaları yan yana dizip "2, 4, 6, 8" diye ikişer sayar. Ardından aynı sırayı tek tek sayıp sonucun değişmediğini görürler. MEB programı 60–72 ay için birer, ikişer, beşer sayarak nesne sayısını söylemeyi hedefliyor; bu oyun ikişer saymaya somut bir giriş olur.

Yapı taşlarıyla örüntü ve ölçme nasıl yapılır?

4. Renk örüntüsü treni

Öğretmen kırmızı-mavi-kırmızı-mavi diye bir "vagon" dizisi başlatır. Program bu beceriyi yaşa göre üç basamakta ele alıyor: 36–48 ayda çocuk sunulan örüntüyü kopyalar, 48–60 ayda kuralına göre devam ettirir, 60–72 ayda kendi örüntüsünü kurar. Basit AB örüntüsüyle başlayın, sonra AAB, ABC gibi kurallara geçin. Programın verdiği üst sınır en fazla 5 farklı öge.

5. Tuğlayla ölçme

Masa kenarı, bir kitap ya da arkadaşının ayakkabısı tuğla boyuyla ölçülür. Önce tahmin istenir: "Bu kitap kaç tuğla eder?" Sonra tuğlalar boşluk bırakmadan uç uca dizilir ve sayılır. Programın uzunluk ölçümünde önerdiği karış, adım, çubuk gibi standart olmayan birimlerin bir benzeri bu. Tuğlaların hepsi aynı boyda olmalı. Karışık boyla ölçülen kitap her seferinde farklı çıkar ve çocuk "ölçü" fikrini kaçırır.

Tuğlalarla karşılaştırma ve paylaştırma nasıl öğretilir?

6. Kim kaç fazla?

İki çocuk zar atar, attığı sayı kadar tuğlayı kendi rengindeki kuleye ekler. Üç turdan sonra kuleler yan yana konur: hangisi uzun, kaç tuğla fark var? Fark, uzun kulenin kısa kuleden taşan kısmına bakılarak bulunur. Program 60–72 ay için 1'den 10'a kadar iki sayının birbirine göre kaç eksik ya da kaç fazla olduğunu söylemeyi hedefliyor, kuleler bunu gözle görülür hâle getirir.

7. Tuğla paylaştırma

Masaya iki oyuncak hayvan ve iki kap konur. Çocuk tuğlaları "bir sana, bir sana" diye kaplara dağıtır, sonunda iki kuleyi yan yana koyup eşit olup olmadığına bakar. Programda 48–60 ay için 4'e kadar, 60–72 ay için 10'a kadar nesneyi iki kişiye ya da kutuya paylaştırma yer alıyor. Tek sayıda tuğlayla bir tur oynayın; artan bir tuğla, "eşit bölünemeyen" sayıyla ilk karşılaşma olur.

Tuğla grafiği nasıl yapılır?

8. Sınıfın tuğla grafiği

Bir soru seçilir: "Hangi meyveyi daha çok seviyoruz?" Taban plakasının altına elma, muz, portakal resimleri konur. Her çocuk sevdiği meyvenin üstüne bir tuğla takar. Ortaya çıkan üç sütun bir grafik olur; çocuklar hangisinin en uzun olduğunu, iki sütun arasında kaç tuğla fark bulunduğunu söyler. MEB programı sütun grafiği oluşturmayı matematiksel temsil becerileri içinde açıkça örnekliyor. Grafiği bir gün panoda bekletirseniz ertesi sabah yeni gelen çocuklar da kendi tuğlasını ekleyebilir.

Model kopyalama ve işlem cümlesi neyi çalıştırır?

9. Modeli kopyala

Öğretmen 3–6 parçalık küçük bir yapı kurar, çocuğa aynı parçalardan verir ve "aynısını yap" der. Kolay modelde parçalar düz üst üste durur. Zor modelde biri sağa kayar, biri ters döner. Çocuk renkleri tutturup konumu kaçırıyorsa "kırmızı, mavinin neresinde?" diye sorun. Bu oyunda en çok "üstünde, yanında, ortasında" gibi konum sözcükleri çalışılır.

10. Tuğlayla işlem cümlesi

Beş yaş grubunda 3 kırmızı tuğlaya 2 mavi eklenir: "Şimdi kaç oldu?" Ardından bir tuğla çıkarılır. Rakam ve işaret basılı sayılı yapı blokları varsa çocuk "3 + 2 = 5" dizisini parçaları yan yana takarak kurar ve yanına aynı miktarda tuğla koyar. Programda toplama-çıkarma ayrı bir hedef olarak yer almıyor; program artma ya da azalma sonucunda oluşan yeni sayıyı söylemeyi bekliyor. Bu yüzden işaretleri ezberletmeyin, hikâyeyle anlatın: "Treninde 3 vagon vardı, 2 vagon daha geldi."

Yapı taşı oyunu matematiğe katkı sağlar mı?

Temple ve Delaware üniversitelerinden araştırmacıların 2014'te Child Development dergisinde yayımladığı çalışmada, yaşları 38 ile 48 ay arasındaki 102 çocuğa geçmeli plastik bloklarla hazırlanmış modelleri kopyalatıldı. Verdine ve arkadaşlarının çalışmasında model kopyalama becerisi, kelime bilgisi hesaba katıldıktan sonra da aynı dönemdeki matematik puanlarıyla ilişkili çıktı. En güçlü bağ serbest sayma testiyle görüldü.

Bu bulgu bir ilişkiyi gösteriyor; yapı taşı oynayan her çocuğun matematiği daha iyi olacağını söylemiyor. Yine de 9. etkinlikteki gibi modele bakıp aynısını kurmanın sınıfta zaman ayırmaya değer bir uzamsal çalışma olduğunu düşündürüyor.

Ahşap blok mu, geçmeli yapı taşı mı?

Ahşap bloklar yerçekimiyle çalışır: denge, köprü, büyük yapı. Geçmeli tuğlalar birbirine kilitlendiği için kule devrilmeden sayılır, grafik sütunu dağılmaz, ölçme birimi hep aynı kalır. Bu yazıdaki etkinliklerin çoğu ahşap blokla da yapılabilir. Yine de sayma ile grafik oyunlarında geçmeli tuğla daha az aksar. Blok türlerini ve yaşa göre parça boyunu Anaokulu Blok Seti Nasıl Seçilir? yazımızda karşılaştırdık.

Üç yaş grubunda küçük ellerin kolayca takıp söktüğü iri tuğlalar daha rahat kullanılır. Beş-altı yaşta daha küçük parçalı setlere geçilebilir. Ürün seçerken sayfadaki yaş bilgisine bakın.

Bir sınıf için kaç tuğla yeter?

Hesabı en çok parça isteyen oyun belirler. Beş yaş grubunda sayı kartlı kule 20'ye kadar çıktığı için her çocuğa yaklaşık 20 tuğla gerekir; 5 kişilik bir grup aynı anda oynayacaksa 100 parçalık bir set işi görür. Örüntü ve grafik oyunlarında renk sayısı da önemli: en az dört renk olan bir set ABC örüntüsünü ve dört sütunlu grafiği kolaylaştırır. Tuğlaların dağılmaması için kenarlı bir ahşap lego masası ya da tekerlekli blok köşesi kullanılabilir.

Matematik köşesinin geri kalanını kurarken Matematik Köşesine Hangi Materyaller Konur? yazımıza da göz atabilirsiniz. Daha fazla set için Lego ve Yapı Oyuncakları kategorisine, sayma ile mantık materyalleri için Akıl ve Zeka Oyunları kategorisine bakabilirsiniz.

Matematik Etkinlikleri İçin Tuğla Bloklar

Plastik Yapı Blokları 144 Parça Kutulu 258₺+KDV(%20) Anaokulu Plastik Eğitici Tuğla Blok 36 Parça (3+ Yaş) 3.100₺+KDV(%20) Anaokulu Plastik Eğitici Tuğla Blok 48 Parça (3+ Yaş) 3.400₺+KDV(%20) Mini Tuğla Yapı Blokları 120 Parça HDPE 4.750₺+KDV(%20) Büyük Plastik Tuğla Blok 15 Parça 715₺+KDV(%20) Torbalı Yapı Blokları 120 Parça 1.020₺+KDV(%20)

Sayılı Parçalar ve Yapı Masaları

Sayılı Yapı Blokları 100 Parça 535₺+KDV(%20) Sayılı Yapı Blokları 250 Parça 1.248₺+KDV(%20) Sayı Bağlantı Küpleri ve Kart Seti 950₺+KDV(%20) Ahşap Lego Masası 60x120 cm 4.500₺+KDV(%10)

Etkinliklerdeki yaşa göre sayı aralıkları ve beceri basamakları MEB'in 2024 Okul Öncesi Eğitim Programı matematik alanı tablolarından alındı.

Bu rehber BİLGEV ekibi tarafından hazırlanmıştır; anaokulu ve kreşlere matematik ve blok köşesi kurarken öğretmenlerle paylaştığımız etkinlik fikirlerine dayanır. Son güncelleme: Ekim 2026.