Oyuncak Market Seti Çocuğa Neler Öğretir?
Oyuncak market seti sayma becerisini ve para ile ürün arasındaki değiş tokuşu çalıştırır; sıra bekleme ile konuşma da oyuna girer. MEB programına göre yaşa göre sayma hedefleri, setin temel parçaları ve market köşesinin sınıftaki yeri.
İçindekiler
- Market oyunu hangi becerileri çalıştırır?
- Market oyununda sayma yaşa göre nasıl değişir?
- Oyuncak para çocuğa ne anlatır?
- Kasiyer ve müşteri rolü dili nasıl geliştirir?
- Sıra beklemek ve paylaşmak markette nasıl öğrenilir?
- Bilinçli tüketici fikri bu yaşta başlar mı?
- Bir market setinde hangi parçalar olmalı?
- Market köşesi sınıfın neresine kurulur?
- Yetişkin market oyununa nasıl eşlik eder?
Oyuncak market seti çocuğa sayma, para ile ürün arasındaki değiş tokuşu, sıra beklemeyi, satıcıyla müşteri arasındaki konuşmayı ve ihtiyacı seçmeyi öğretir. Sayma hedefi yaşa göre büyür: MEB Okul Öncesi Eğitim Programı 36-48 ayda 1 ile 5, 48-60 ayda 1 ile 10, 60-72 ayda 1 ile 20 arasında saymayı bekler. Market oyunu bu sayıları sepete ve kasaya taşır.
Market oyunu çocuğun her hafta gördüğü bir sahneyi taklit eder. Çocuk markete gider, kasiyeri izler, poşeti taşır. Sınıfta ya da evde aynı sahneyi kendisi kurduğunda izlediği şeyleri sırayla dener; kim satar, kim alır, ne kadar verilir, sırada kim var.
Market oyunu hangi becerileri çalıştırır?
MEB'in Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamındaki okul öncesi programı, dramatik oyun merkezini çocukların farklı rollere girdiği ve gerçek yaşam deneyimlerini canlandırdığı bir alan olarak tanımlar. Program bu merkezin dil ve iletişim becerileriyle sosyal-duygusal öğrenmeyi birlikte desteklediğini yazar. Market bu merkezin en tanıdık sahnelerinden biridir. Bir alışveriş oyununda becerilerin nerede devreye girdiği şöyle:
| Beceri | Market oyununda nasıl görünür? | Programdaki karşılığı |
|---|---|---|
| Sayma | Sepete üç elma koymak, kasada ürünleri tek tek saymak | Matematik alanı, sayma becerisi |
| Sınıflandırma | Meyveyi bir rafa, paketleri başka rafa dizmek | Matematik merkezi: sınıflandırma, sıralama |
| Karşılaştırma | Büyük paketi küçükten, ağır ürünü hafiften ayırmak | Matematik merkezi: karşılaştırma, ölçme |
| Para fikri | Ürün karşılığında temsilî para ya da jeton vermek | Matematik merkezinde önerilen temsilî paralar |
| Dil | "Kaç tane istiyorsunuz?", "Poşet ister misiniz?" gibi kalıplar | Türkçe alanı, konuşma |
| Sosyal beceri | Sıraya girmek, kasiyer rolünü devretmek | Dramatik oyun, iş birliği, kurallı oyun |
| Değer | Listeye bakıp yalnız gerekeni almak | Tasarruf değeri: bilinçli tüketici olmak |
Market oyununda sayma yaşa göre nasıl değişir?
Programın sayma bölümü üç yaş grubunu ayrı tarif eder. Market oyununu bu basamaklara göre kurmak, çocuğu ne sıkar ne de zorlar. Tablonun ilk iki sütunu programdan, son sütun bu hedefin markette nasıl oynanabileceğine dair öneriden oluşuyor.
| Yaş | Programdaki sayma hedefi | Markette karşılığı |
|---|---|---|
| 36-48 ay | 1 ile 5 arasında sayar; 1 ile 3 arasındaki miktarı saymadan bir bakışta söyler | "Sepete iki muz koy", tek ürünlü alışveriş, rakamsız jeton |
| 48-60 ay | 1 ile 10 arasında ileri, 5 ile 1 arasında geri sayar; son söylenen sayının toplamı verdiğini fark eder | Resimli alışveriş listesi, kasada ürünleri sayıp toplamı söylemek, "ilk", "ikinci" diye sıra belirlemek |
| 60-72 ay | 1 ile 20 arasında sayar; sayıları küçükten büyüğe sıralar; verilen bir sayıdan önce ya da sonra geleni bulur | Rakamlı fiyat etiketi, iki ürünü "hangisi daha çok?" diye karşılaştırmak, para üstü oyunu |
ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi'nin (CDC) 5 yaş gelişim listesinde de "10'a kadar sayar" ve "gösterdiğinizde 1 ile 5 arasındaki bazı sayıları söyler" maddeleri yer alıyor. Yani fiyat etiketine yazılan küçük rakamlar 5 yaş civarında okunmaya başlar; daha büyük sayılar için acele etmeye gerek yok.
Oyuncak para çocuğa ne anlatır?
Okul öncesinde para oyunu değiş tokuş fikrini kurar: bir şey almak için karşılığında bir şey verilir. Para hesabı bu yaşın işi sayılmaz. MEB programı matematik merkezinde bulunabilecek materyaller arasında temsilî paraları da sayar. Küçük yaşta tek renkli jeton yeter; "her ürün bir jeton" kuralı sayıyla miktarı eşleştirmeyi çalıştırır.
5-6 yaşta oyun bir adım ileri gider. Etikette 3 yazan ürüne üç jeton vermek, cüzdandaki jeton bitince alışverişi durdurmak, iki ürün arasında seçim yapmak gibi kurallar eklenir. Çocuk burada parayla sınırlı bir şey satın alınabildiğini fark eder. Gerçek madeni para yerine oyuncak para ya da büyük jeton kullanmak oyunu sadeleştirir; banknot ve bozuk para ayrımını okul çağına bırakmak çoğu çocuk için daha rahattır.
Kasiyer ve müşteri rolü dili nasıl geliştirir?
Market sahnesinde çocuk kısa, tekrar eden kalıplar kullanır: "Hoş geldiniz", "Kaç tane?", "Buyurun", "Başka bir şey ister misiniz?". Bu kalıplar her alışverişte yeniden söylenir ve çekingen çocuklar bile kasiyer rolünde konuşmaya başlar. CDC'nin 5 yaş listesindeki "üçten fazla karşılıklı konuşmayla sohbeti sürdürür" maddesi, kasada geçen konuşmanın uzunluğuna denk düşer.
Kelime dağarcığı da genişler. Meyve ve sebze adları, paket, şişe, kutu, reyon, fiş, sepet gibi sözcükler oyun içinde anlam kazanır. Resimli bir alışveriş listesi eklendiğinde çocuk resimden anlam çıkarır; 5-6 yaşta listeye kendi işaretlerini çizmek yazıyı taklit etmenin doğal bir yoludur.
Sıra beklemek ve paylaşmak markette nasıl öğrenilir?
Kasanın tek, müşterinin çok olması sırayı kendiliğinden doğurur. Kimin kasiyer olacağı da en sık tartışılan konudur; bu yüzden rol değişimini oyunun kuralı yapmak işe yarar. Örneğin her müşteri ödemesini yaptıktan sonra kasiyer değişebilir ya da kum saati bitince roller el değiştirebilir.
CDC'nin 4 yaş listesinde "oyunda başka biri olur" ve "yardımcı olmayı sever" maddeleri, 5 yaş listesinde ise "diğer çocuklarla oynarken kurallara uyar ya da sıra bekler" maddesi var. 4 yaşındaki çocuk markette satıcı, reyon görevlisi ya da poşetleyen yardımcı olmaktan hoşlanır; 5 yaşında "önce sıraya gir, sonra öde" gibi kuralları oyunun bir parçası olarak kabul eder.
Bilinçli tüketici fikri bu yaşta başlar mı?
Programın değerler bölümünde tasarruf, bilinçli tüketici olmayı da kapsar. Bu değerin altındaki ilk gösterge şöyle yazılmış: çocuk "ihtiyaçları doğrultusunda satın alacağı ürünleri belirler". Market oyununda bu gösterge şöyle çalışılır: öğretmen "Bugün kahvaltı için ne lazım?" diye sorar, çocuklar listeyi birlikte hazırlar, alışverişte yalnız listedekiler sepete girer.
Aynı bölümde israftan kaçınma ve sahip olduklarının değerini bilme maddeleri de var. Oyun bitince ürünleri raflara geri dizmek, kırılan kutuyu onarmak ya da boş gerçek ambalajları köşeye eklemek bu maddelere oyun içinden bağlanır.
Bir market setinde hangi parçalar olmalı?
Oyunun kurulması için dört parça yeter: ürünlerin dizildiği bir tezgâh ya da raf, alışveriş sepeti ya da arabası, bir kasa, bir de satılacak ürünler. Tezgâh sahneyi kurar; kasada ise sayma, para alışverişi ile sıra bekleme döner. Ürünlerde çeşit, adetten önemlidir: meyveyle sebzenin yanında paketli ürünler de olunca sınıflandırma oyunu açılır.
- Tezgâh ya da raf: sınıfta yer varsa ayaklı market köşesi, dar alanda masa üstü tezgâh.
- Kasa: çekmeceli sesli ışıklı oyuncak yazar kasa ya da bir kutu ve jetonlarla hazırlanan basit kasa.
- Sepet veya araba: ürünleri taşıyan parça, alışverişi bir yolculuğa çevirir.
- Ürünler: oyuncak meyve sebzeler, paket maketleri; sınıfta biriken boş ve temiz ambalajlar da eklenebilir.
Okul tipi market ve manav tezgâhlarının tamamı Market ve Manav Köşeleri sayfasında, mutfakla birlikte kurulan köşeler ise Mutfak Modelleri ve Malzemeleri kategorisinde.
Sınıf İçin Market Tezgâhları
Market köşesi sınıfın neresine kurulur?
MEB programı, hareketli etkinliklerin yoğun olduğu blok, müzik, dramatik oyun gibi hareketli merkezlerin birbirine yakın; kitap, fen, matematik gibi odaklanma isteyen merkezlerin ise daha sessiz alanlarda olmasını önerir. Market dramatik oyunun parçası olduğu için mutfak ve evcilik köşesinin yanına yerleşir. Böylece mutfakta "yemek yapan" çocuk eksik malzemeyi almak için markete gider ve iki köşe tek bir hikâyeye bağlanır. Köşelerin genel planı için rol oyunu köşesi kurulumu, mutfağın yaşa göre seçimi için oyuncak mutfak kaç yaşında alınır yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sınıf küçükse program bazı merkezlerin birleştirilebileceğini de yazıyor. Masa üstü bir tezgâh haftanın birkaç günü markete, diğer günler kafeye ya da manava dönüşebilir. Ürünleri birkaç haftada bir değiştirmek ilgiyi canlı tutar; yöntemi oyuncak rotasyonu yazısında anlattık.
Yetişkin market oyununa nasıl eşlik eder?
En işe yarayan rol müşteriliktir. Yetişkin "Üç portakal alabilir miyim?" diye sorduğunda çocuk saymak zorunda kalır; "Bu paket mi büyük, şu mu?" sorusu karşılaştırmayı başlatır. Yetişkin soru sordukça senaryo çocukta kalır. 3-4 yaşta yetişkin oyunu başlatır, 5-6 yaşta çocuk dükkânı kendisi açar, fiyatı koyar, yetişkine de rol verir.
Kime uygun, kime değil: market seti rol oyununa ilgi duyan, ürün adlarını söyleyebilen ve sepete bir şey koyup çıkarabilen 3 yaş ve üzeri çocuklar için anlamlı bir alımdır. Kasa ve fiyat etiketiyle oynanan sürüm 4-6 yaş çocuklara daha çok hitap eder. Daha küçük çocuklar için iri parçalı bir sepet ve birkaç oyuncak meyve yeterli; her ürünün yaş bilgisi kendi sayfasında yazar. Sayıyla ilgili başka materyaller için matematik köşesi materyalleri yazımıza göz atabilirsiniz.
Market Oyunu İçin Kasa ile Sepet Setleri
Market arabası modellerinin hepsi Oyuncak Market Arabaları sayfasında. Güncel fiyatlar ürün kartlarında görünür.
Bu rehber BİLGEV ekibi tarafından hazırlanmıştır; MEB Okul Öncesi Eğitim Programı ve CDC gelişim listeleri esas alınmıştır. Son güncelleme: Ekim 2026.
Sık Sorulan Sorular
Market oyunu çocuğa ne kazandırır?
Oyuncak market seti kaç yaşında alınır?
Okul öncesinde para kavramı nasıl öğretilir?
Market köşesi sınıfta nereye kurulmalı?
Market setinde hangi parçalar olmalı?
İlgili yazılar
Oyun Tüneli Hangi Becerileri Geliştirir?
Oyun tüneli kol ve omuz gücünü, çapraz koordinasyonu, beden ve mekân algısını çalıştırır, sıra beklemeyi öğretir. Yazıda yaşa göre tünel seçimi, emeklemeyen çocuklar için öneriler ve sınıfta kurulabilecek beş tünel oyunu var.
Görsel Algıyı Geliştiren Materyaller Nelerdir?
Gölge eşleştirme, saklı nesne kartları, parça-bütün yapbozları, tangram, labirent, mozaik gibi materyaller görsel algının beş becerisini çalıştırır. Yazıda her beceriye uyan materyal ve 36–72 ay için sıralama var.
Renkleri Öğreten Oyuncaklar Nelerdir?
Çocuklar renk adlarını çoğunlukla 2–3 yaşında söylemeye başlar ama doğru kullanım zaman alır. Yaşa göre hangi renk oyuncağının işe yaradığını, eşleştirmenin neden önce geldiğini ve ara renklerin nasıl çalışıldığını tabloyla anlattık.