Atık Malzemeyle Anaokulu Etkinlikleri

Atık malzemeyle anaokulunda yapılabilecek 14 etkinliği beş grupta topladık: ayırma ve sınıflama (atık ayırma oyunu, geri dönüşüm kutusu tasarımı, kapaklarla örüntü), müzik (şişe marakas, kutu davul), yapı ve keşif (karton şehir, rulo rampa, rulo dürbün), sanat (kolaj, kâğıt hamuru, atık heykel) ve oyun (kukla, gazete kostümü, oyuncak tasarımı). Malzemenin çoğu evde biriken kutu ve kapaklardan, bir kısmı da kumaş artığından gelir.

Malzemenin çoğu velilerden gelir, bu yüzden toplama listesini ve hijyen kurallarını da yazının sonuna ekledik. Önce programın bu konuda ne dediğine, sonra etkinliklere bakalım.

Atık malzeme etkinlikleri programda nerede geçiyor?

MEB'in 2026 tarihli Okul Öncesi Eğitim Programı artık materyali birkaç merkezde birden anıyor. Sanat merkezinde çocukların yaptığı işler arasında "artık materyallerle tasarım yapma" sayılıyor. Blok merkezi için karton kutu ve rulo gibi geri dönüşüm materyalleri öneriliyor. Fen bölümünde de atıkları türlerine göre gruplama ve geri dönüşüm kutusu tasarlama örnek etkinlik olarak geçiyor.

Değerler listesinde ise D5.2.4 numaralı davranış var: çocuğun eşyaları kullanırken azaltma, yeniden kullanma ve geri dönüştürme amacına uygun davranması. Bir yoğurt kabını doğru kutuya atan çocuk sınıflama yapıyor, kutudan davul yapan çocuk ses deniyor; ikisi de bu davranışın içine giriyor. Program aile katılım formuna "etkinlikler için artık materyal sağlayabilirim" maddesini de koymuş. Malzeme toplamayı velilerle birlikte yürütmenin yolu da böylece açık.

14 atık malzeme etkinliği hangi yaşa uygun?

Yaş sütunu sınıf deneyimine dayanan bir öneri. Küçük parça içeren etkinlikleri (kapak, düğme, şişe içine konan dolgu) 3 yaş altındaki çocuklarla yapmıyoruz.

Ayırma ve sınıflama etkinlikleri nasıl yapılır?

1. Atık ayırma oyunu. Üç kutuya kâğıt, plastik, metal resmi yapıştırın. Yıkanmış yoğurt kabı, kâğıt kutu, metal kapak gibi ambalajları karışık bir sepete koyun. Çocuklar sırayla birini seçip doğru kutuya atar ve neden oraya attığını söyler. "Bu neden metal? Nasıl anladın?" sorusu, sınıflamayı tahminden gözleme taşır.

2. Geri dönüşüm kutusu tasarla. Bir hafta sonra büyük bir karton kutuyu sınıfın kendi geri dönüşüm kutusuna çevirin. Çocuklar deliğin nereye açılacağına, kutuya ne resmi konacağına birlikte karar verir. Kutu sınıfta kullanılmaya başlayınca "doldu mu, neden bu kadar çabuk doldu?" konuşması kendiliğinden gelir.

3. Kapaklarla örüntü ve sayma. Su ve meyve suyu şişelerinin renkli kapakları kırmızı-mavi-kırmızı gibi örüntüler kurmak için birebirdir. Rakam kartının yanına o kadar kapak dizmek de sayı ile miktarı eşler. Sayma işini kalıcı materyalle sürdürmek isterseniz matematik köşesi materyalleri yazısına bakabilirsiniz.

Atık malzemeden çalgı nasıl yapılır?

4. Şişe marakas. Küçük bir plastik şişenin içine bir avuç mercimek ya da pirinç koyun, kapağı kapatıp etrafını bantla sarın. Bantlama işini öğretmen yapar. Mercimekli ve pirinçli iki şişeyi karşılaştırmak "hangisi daha kalın ses çıkarıyor?" sorusunu açar.

5. Kutu davul. Kapağı olan karton kutu, boş plastik kova ya da kalın bir silindir kutu, tahta kaşıkla çalınınca yer davulu olur. Önce kuvvetli, sonra hafif vurmayı deneyin; şarkının sessiz yerinde davul da sessizleşsin. Karton davulu deri bir davulun yanına koyduğunuzda çocuklar iki sesi karşılaştırmaya kendiliğinden başlar. Bu karşılaştırma için ritim aletleri sınıfta işe yarar, köşenin düzeni ise müzik köşesinde olması gerekenler yazısında.

Karton ve rulolarla hangi yapı oyunları kurulur?

6. Karton şehir. Ayakkabı kutuları bina, rulolar kule ya da köprü ayağı olur. Yere kraft kâğıt serip yolları çizin, çocuklar binaları yerleştirsin. Karton bloklar ahşap blokların yanına konduğunda çocuklar yapıya pencere açmak, üstüne çatı kesmek gibi değişiklikleri ahşapta yapamayacakları kadar rahat yapar. Ahşap bloklarla kurulan oyunları ahşap bloklarla 12 anaokulu etkinliği yazısında topladık.

7. Rulo rampa. Kâğıt havlu rulolarını boyuna ikiye kesip oluk yapın, duvara ya da bir dolabın yan yüzüne bantlayın. Küçük bir top yukarıdan bırakılır. Rampanın eğimi değişince topun hızı da değişir; çocuklar bunu kendi elleriyle görür.

8. Rulo dürbün. İki ruloyu yan yana bantlayıp boyun ipi takın. Bahçede "kırmızı bir şey bul, uçan bir şey bul" gibi bir gözlem turu, dürbünü gerçek bir araca çevirir.

Atık malzemeyle sanat etkinlikleri nelerdir?

9. Doku kolajı. Dergi sayfalarını, kumaş artıklarını, oluklu kartonu birer kutuya ayırın; kâğıt havlu parçaları da işe yarar. Çocuklar "yumuşak, pürüzlü, parlak" diye dokuları adlandırarak bir kartona yapıştırır. Makası yeni kullanan çocuklar için yırtma da kesme kadar iyi bir başlangıç.

10. Kâğıt hamurundan yeni kâğıt. Kâğıt artıklarını bir gece suda bekletin. Ertesi gün öğretmen hamuru karıştırır, çocuklar tel süzgeçle ince bir tabaka alıp bez üstünde kurutur. Çocuk, buruşuk bir kâğıt artığının ertesi gün yeniden yazılabilir bir sayfaya döndüğünü kendi eliyle görür.

11. Atık heykel. Masaya kutu, kapak, tel parçası koyun; yanına biraz kil ile bahçeden toplanan taş ve yaprak ekleyin. Her çocuk kendi heykelini kurar, sonra ne yaptığını anlatır. Islak işlerin bırakılacağı yer ile malzeme rafının konumu için sanat köşesi nasıl düzenlenir yazısına bakabilirsiniz. Hamurla kurulan çalışmalar ise oyun hamuruyla 15 anaokulu etkinliği yazısında.

Atık malzemeyle oyun ve drama nasıl kurulur?

12. Çorap kukla. Tek kalmış, yıkanmış çoraplara keçeden göz ve dil yapıştırın. Kuklayı yapan çocuk ona bir ad verir, sonra kuklası adına konuşur. Utangaç çocuklar kendi ağzından söyleyemediğini kuklaya söyletir.

13. Gazete kostümü. Gazete ve bantla şapka, pelerin, etek yapılır; kâğıt poşetten yelek kesilir. Meslekler ya da masal haftasında her grup kendi kostümünü hazırlayıp kısa bir canlandırma yapar.

14. Kendi oyuncağını tasarla. MEB programındaki bir okul dışı etkinlik örneği oyuncak müzesi gezisini bu çalışmayla bitiriyor: sınıfa dönen çocuklara "bir oyuncak tasarlasaydınız nasıl olurdu?" diye sorulup atık materyallerle oyuncak yaptırılıyor. Müze gezisi olmadan da işler; karışık malzeme kutusunu ortaya koyup çocuğun önce resmini çizmesini, sonra yapmasını isteyin.

Hangi atık malzemeler toplanır, hangileri toplanmaz?

Velilerden malzeme isterken listeyi net verin. Belirsiz bir "evdeki atıkları getirin" duyurusu, sınıfa yıkanmamış kaplar ve işe yaramayan çok fazla kutu getirir.

Atık malzemeyle çalışırken hijyene nasıl dikkat edilir?

Gıda ambalajları sınıfa girmeden sabunlu suyla yıkanır ve tamamen kurur. Islak kalan karton küf tutar; kokan ya da lekeli kutuyu kullanmayın. Toplanan malzemeyi türüne göre kapaklı ya da etiketli kutulara ayırıp bir hafta bekletmek, sınıfa girmeden son kontrol için iyi bir aralık.

Etkinlikten sonra çocuklar elini yıkar. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) elleri sabunla en az 20 saniye ovalamayı öneriyor; iki kez "Mutlu yıllar" şarkısını söylemek aşağı yukarı bu süreyi tutar. 3 yaş altı gruplarda kapak, mercimek, düğme gibi ağza girebilecek parçalar kullanılmaz. Büyük gruplarda da bu malzemeler bir yetişkinin baktığı masada kalır. Okulunuz bir atık yönetim sistemi yürütüyorsa (12 Temmuz 2019 tarihli Sıfır Atık Yönetmeliği bu sistemi tarif ediyor), sınıfın ayırma kutularını okulun kutularıyla aynı renklere boyamak, çocuğun sınıfta öğrendiğini koridorda da görmesini sağlar.

Bir atık malzeme etkinliği ne kadar sürmeli?

CDC'nin 5 yaş gelişim basamaklarına göre bu yaştaki çocuk bir etkinlikte 5–10 dakika dikkatini sürdürür. Bu yüzden yönergeli kısmı kısa tutup sonra serbest yapıma geçmek iyi işler. Kolaj ve heykel gibi açık uçlu işler bir günde bitmeyebilir; yarım kalan iş, adı yazılı bir kutuda ertesi güne bekler.

Biriken malzeme için sanat köşesinde kâğıt ve karton bölmeli bir dolap, çalışma için de silinebilir bir masa yüzeyi işinizi kolaylaştırır. Malzemeyi şeffaf ya da renkli kutularda tutmak için kutulu açık raflı materyal dolabı gibi bir raf da kullanılabilir. Diğer seçenekler kitaplık ve karton dolapları kategorisinde; boya ve fırçalar boya ve sanat malzemeleri sayfasında.

Atık Malzeme Etkinlikleri İçin Sanat Köşesi

Tepsili Sanat Dolabı Karton ve Raf Bölmeli 100x50x90 cm 7.750₺+KDV(%10) Kalemlikli Sanat Dolabı 80x52x88 cm 7.250₺+KDV(%10) Kapaklı Boya Potu Seti 10 Adet 1.100₺+KDV(%20) Parmak Boyası 6 Renk 550₺+KDV(%20) Guaj Boya 6 Renk 18 ml Cam Şişe 500₺+KDV(%20) Çantalı Ritim Aletleri Seti (8 Parça) 900₺+KDV(%20)

Güncel fiyatlar ürün kartlarında; fiyatlar KDV hariç, KDV dahil tutar ürün sayfasında görünür.

Bu rehber BİLGEV ekibi tarafından hazırlanmıştır; anaokulu ve kreşlere sanat ve müzik köşesi donatırken öğretmenlerden duyduklarımıza ve MEB Okul Öncesi Eğitim Programı'na dayanır. Son güncelleme: Ekim 2026.