Tablet Yerine Hangi Oyuncaklar Verilebilir?
Tablet yerine verilecek oyuncak, ekranın kullanıldığı ana göre seçilir. Yolda, restoranda, bekleme salonunda ya da akşam yemeği hazırlanırken işe yarayan oyuncakları ve DSÖ ile Çocuklar Güvende ekran süresi önerilerini derledik.
İçindekiler
Tablet yerine verilecek en işe yarar oyuncaklar, ekranın doldurduğu anı dolduranlardır: yolculukta manyetik bilye takip tablası, restoranda farkı bul kartları, evde yemek hazırlanırken oyun hamuru ya da kinetik kum. Dünya Sağlık Örgütü bir yaş altına ekran önermiyor; iki ile dört yaş arasında hareketsiz ekran süresini günde en fazla bir saatle sınırlıyor.
Hangi yaşta ne kadar ekran öneriliyor?
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) 2019'da beş yaş altı için oturma süresini de kapsayan hareket ve uyku önerilerini yayımladı. Ekran için çizgi net: bir yaşından küçük bebeklere ekran önerilmiyor, iki ile dört yaş arasında ise süre bir saati geçmemeli ve daha azı daha iyi. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın Çocuklar Güvende sitesi Şubat 2026'da daha sıkı bir tablo paylaştı.
| Yaş | DSÖ önerisi (hareketsiz ekran) | Çocuklar Güvende önerisi |
|---|---|---|
| 1 yaş altı | Önerilmez | Ekrandan tamamen uzak |
| 1 yaş | Önerilmez | Ekrandan tamamen uzak |
| 2 yaş | En fazla 1 saat, azı daha iyi | Ekrandan tamamen uzak |
| 3 yaş | En fazla 1 saat, azı daha iyi | Günde en fazla 30 dakika |
| 4 yaş | En fazla 1 saat, azı daha iyi | Günde en fazla 40 dakika |
| 5 yaş | Kapsam dışı (öneriler 5 yaş altı için) | Günde en fazla 50 dakika |
| 6 yaş | Kapsam dışı | Günde en fazla 60 dakika |
DSÖ aynı belgede bir ile dört yaş arası çocukların gün içine yayılmış en az 180 dakika fiziksel etkinlik yapmasını, bebek arabası ya da mama sandalyesinde bir seferde bir saatten uzun tutulmamasını öneriyor. Ekranın yerine koyduğu etkinlikler de açıkça sayılmış: kitap okumak, hikâye anlatmak, şarkı söylemek, yapboz yapmak.
Tablet en çok hangi anlarda veriliyor?
Ailelerle konuştuğumuzda tablet çoğu zaman günün belli birkaç anında devreye giriyor: yemek beklenirken, uzun yolda, doktor sırasında, akşam yemeği hazırlanırken. Ekranı kaldırınca o an boş kalıyor ve boşluğu bir oyuncak dolduramazsa tablet geri geliyor. O yüzden "hangi oyuncak?" sorusunu "hangi an için?" diye sormak daha çok işe yarıyor.
| An | Oyuncakta aranan | Uygun tür | Yanınıza alacağınız |
|---|---|---|---|
| Restoranda yemek beklerken | Masaya sığsın, ses çıkarmasın | Farkı bul kartları, parmak kukla | Kartların yarısı, 2–3 kukla |
| Araba ya da otobüs yolculuğu | Parçası dağılmasın, kucakta oynansın | Manyetik bilye takip tablası, kukla | Tek tabla, bir kukla |
| Doktor ya da bekleme salonu | Kısa sürsün, çabuk toplansın | Hafıza kartları, şekil yerleştirme küpü | 8–10 çift kart |
| Evde yemek hazırlanırken | Uzun oyalasın, yetişkini izlemesine izin versin | Oyun hamuru, kinetik kum, oyuncak mutfak | Tepsi ya da örtü |
| Yetişkin telefonda ya da çalışırken | Tek başına oynanabilsin | Ahşap bloklar, mozaik çivi | Bitince kaldırılacak kutu |
| Uyku öncesi | Sakin olsun, konuşturan cinsten | Hikâye kartları, kitap, kukla | 3–4 kart |
Yolculukta tablet yerine ne verilir?
Arabada ya da otobüste en büyük dert yere düşen parça. Koltuk altına kaçan bir kart yarım saatlik ağlamaya dönebiliyor. Bu yüzden yolda kapalı sistem oyuncaklar daha rahat ediyor. Manyetik bilye takip tablasında bilyeler şeffaf kapağın altındaki kanallarda kalıyor; çocuk ipe bağlı kalemi gezdirerek bilyeyi yoldan yola taşıyor, kalem de kaybolmuyor. Parmak kukla da yer kaplamıyor ve camdan görünenleri konuşturmak için birebir.
Ağır ahşap parçaları ve sert kenarlı oyuncakları araç içinde kucağa vermemek daha iyi; ani frende savrulabilirler. Yolun bir kısmını hiç oyuncaksız geçirmek de mümkün: "Ben bir şey görüyorum, rengi kırmızı" gibi sözlü oyunlar, sayma oyunları, şarkılar. DSÖ'nün araç koltuğu ya da puset için koyduğu "bir seferde bir saatten fazla bağlı kalmasın" önerisi de uzun yollarda mola vermeyi hatırlatıyor.
Yolculuk ve Bekleme Anları İçin
Restoranda ve bekleme salonunda ne işe yarar?
Burada süre kısa, alan dar. Masanın bir köşesine sığan kart oyunları iyi gider. Farkı bul kartlarında iki benzer resim arasındaki ayrıntıyı aramak çocuğu birkaç dakika kendi içine çekiyor; yetişkin de soruyu sorarak oyuna katılıyor. Hafıza oyununun tamamını götürmek yerine 8–10 çift kart seçmek masayı dağıtmıyor ve oyun yemek gelmeden bitiyor. Bu oyunların dikkat süresiyle ilişkisini Dikkat Geliştiren Oyuncaklar Nelerdir? yazımızda yaşa göre anlattık.
Çantada yalnız dışarıda açılan bir "bekleme kesesi" tutmak da işe yarıyor. İçinde iki üç eşya olsun, evde hiç çıkmasın. Çocuk o keseyi tabletle aynı merakla bekliyor, çünkü içindekiler her gün görülmüyor. Kesedeki oyuncakları birkaç haftada bir değiştirmek de işe yarıyor; nasıl dönüşümlü kullanılacağını Oyuncak Rotasyonu Nasıl Yapılır? yazısında bulabilirsiniz.
Evde yemek hazırlanırken çocuğu ne oyalar?
Akşam saatleri tabletin en çok açıldığı zaman. Çocuk yetişkinin yanında olmak istiyor ama tezgâha yaklaşmamalı. Mutfak masasına serilen bir örtü ve üstünde oyun hamuru ya da tepside kinetik kum bu ana çok uyuyor: çocuk merdaneyle hamur açıyor, kalıpla "kurabiye" kesiyor, siz de yemeği yaparken onunla konuşabiliyorsunuz. Oyuncak mutfak seti aynı işi taklitle yapıyor; tencere, tava ve kaşıklarla sizin yaptığınızı kendi masasında tekrarlıyor.
Bu oyuncakların ortak yanı tek bir doğru kullanımlarının olmaması. Hamurdan hem yılan hem pasta çıkıyor, bloklarla bugün kule kuruluyor, yarın garaj. Ekranın hazır akışı yerine çocuğun kendi oyununu kurduğu bu tür malzemeleri Açık Uçlu Oyuncaklar Nedir? yazımızda örnekleriyle topladık.
Evde Ekransız Oyun İçin
Hangi yaşta hangi ekransız oyuncak uyar?
Bir iki yaşında çocuk çoğunlukla yetişkinle oynar. Şekil yerleştirme küpü, iri ahşap bloklar ve yetişkinin parmağındaki kukla bu yaşın oyuncakları. Ağza götürme dönemi sürdüğü için küçük parçalı her şeyi uzak tutun; üç yaş altı için küçük parça uyarısı taşıyan ürünleri bu yaşa vermeyin.
Üç dört yaşında oyun süresi uzar. Az kartla oynanan hafıza oyunu, oyun hamuru, manyetik bilye takip tablası ve oyuncak mutfak bu dönemde tek başına da oynanmaya başlar. Beş altı yaşında farkı bul ve masal kurma kartları, mozaik çivi gibi ince parçalı setler devreye girer. Kartla hikâye kurmak çocuğun cümle kurmasına da alan açar; bu konuyu Dil Gelişimini Destekleyen Oyuncaklar Nelerdir? yazısında ayrıca ele aldık. Her ürünün yaş bilgisi kendi sayfasında yazıyor.
Oyuncak tabletle nasıl yarışır?
İlk günlerde yarışamaz, bunu baştan kabul etmek işi kolaylaştırıyor. Tablet hiç durmayan bir akış sunuyor, oyuncak ise çocuğun bir şey yapmasını bekliyor. Geçişte işe yarayanlar şunlar:
- Oyunun ilk beş on dakikasında yanında olun. Çocuk oyunu bir kez kurunca devam etmesi kolaylaşır.
- Önüne tek seferde bir iki oyuncak koyun; dolu bir sepet seçimi zorlaştırıyor.
- Tableti hangi anlarda kaldırdığınızı belli edin ve o anın oyuncağını hazır tutun.
- Sıkılmayı sorun saymayın. Biraz canı sıkılan çocuk çoğu zaman kendi oyununu bulur.
Bu yaklaşım kime uygun değil? Ekran kullanımı uykuyu, konuşmayı ya da davranışı etkiliyor diye kaygılanıyorsanız oyuncak tek başına cevap değildir; çocuk doktorunuza danışın.
Ürünlerin güncel fiyatlarını yukarıdaki kartlarda görebilirsiniz; sitedeki fiyatlar KDV hariç, KDV dahil tutar ürün sayfasında yazıyor. Daha fazla seçenek için Akıl ve Zeka Oyunları, Kukla ve Kostümler ile Eğitici Oyuncaklar kategorilerine bakabilirsiniz.
Bu rehber BİLGEV ekibi tarafından hazırlanmıştır; anaokulları ve ailelerle oyuncak seçimi üzerine yaptığımız görüşmelere dayanır. Son güncelleme: Ekim 2026.
Sık Sorulan Sorular
Tablet yerine çocuğa ne oynatılır?
2 yaşındaki çocuk günde kaç dakika ekran izleyebilir?
Restoranda çocuğu telefonsuz nasıl oyalarım?
Uzun araba yolculuğunda tablet yerine ne verilir?
Sesli ışıklı oyuncak tablet ekran sayılır mı?
İlgili yazılar
Otel Mini Club İçin Hangi Ekipmanlar Alınır?
Otel mini club ekipmanları yaşa göre üç alanda planlanır: 0–3 yaş bebek köşesi, 4–12 yaş etkinlik odası ve dış alan. Her bölümün ekipmanını ve temizlik takvimini, en sonda da alım sırasını anlattık.
Anaokulu Karne Hediyesi Ne Alınır?
Anaokulunda karne günü 22 Ocak 2027 Cuma. 3-5 yaş için hangi küçük hediyenin uyduğunu, öğretmenin sınıfa ne verebileceğini ve etikette neye bakılacağını tabloyla anlattık.
Yılbaşında Çocuğa Ne Hediye Alınır?
Yılbaşında çocuğa ne alınacağını 1–6 yaş tablosuyla anlattık. Kardeşe ve kuzene hediye, kreş sınıfı için toplu seçim, kutudaki yaş uyarısı ve siparişin ne zaman verileceği de yazıda.