0-3 Yaş İçin Montessori Materyalleri Nelerdir?
Montessori 0-3 yaşı doğumdan 18. aya ve 18-36 aya ayırır. Mobillerden nesne kalıcılığı kutusuna, aktarma çalışmalarından giyinme çerçevelerine kadar her yaşa uyan materyali tabloyla anlattık; 3 yaşa bırakılacak setleri de ayırdık.
İçindekiler
- Montessori 0-3 yaşı neden ayrı bir dönem sayar?
- 0-12 aylık bebek için hangi materyaller kullanılır?
- 1-2 yaşta rafa neler eklenir?
- 2-3 yaş için Montessori materyalleri neler?
- Yaşa göre materyal tablosu
- Hangi materyaller 3 yaşa bırakılmalı?
- Evde ve kreşte raf nasıl kurulur?
- Küçük parça konusunda ne yapılır?
- Kime uygun, kime uygun değil?
0-3 yaş için Montessori materyalleri iki döneme ayrılır. Amerikan Montessori Derneği'nin (AMS) 2020 listesi doğumdan 18. aya kadar mobilleri, çıngırağı, iç içe kapları ve nesne kalıcılığı oyunlarını sayar. 18-36 ayda bunlara aktarma ile dökme çalışmaları, basit giyinme çerçeveleri, tutmalı puzzle ve nesne-resim eşleştirme eklenir.
Aşağıda materyalleri 0-12 ay, 1-2 yaş ve 2-3 yaş olarak ayrı ele aldık. Pembe kule ya da altın boncuk gibi 3-6 yaş sınıfına ait materyaller burada yok; onlar için Montessori duyu materyalleri yazımıza bakabilirsiniz.
Montessori 0-3 yaşı neden ayrı bir dönem sayar?
Montessori okullarında 0-3 yaş genelde iki gruba ayrılır. Bebek grubuna İtalyanca "yuva" anlamına gelen nido adı verilir; yürümeye başlayan çocuklar ise ayrı bir küçük topluluk sınıfına geçer. AMS'nin öğretmen eğitimi için hazırladığı Infant and Toddler çekirdek materyal listesi bu ayrımı "doğumdan 18 aya" ve "18-36 ay" diye yapar.
Listenin girişinde iki not var. Birincisi, materyallerin hepsinin aynı anda rafta durması beklenmez; yıl içinde sırayla sunulur. İkincisi, bu yaş grubunda temizlik ve küçük parça konusu ayrıca önemsenir. 3-6 yaş sınıfındaki gibi ölçüleri sabit, hata denetimli setler bu yaşta yoktur. Materyalin çoğu ev eşyasına benzer: bir sepet, bir kap, bir top, bir fırça.
0-12 aylık bebek için hangi materyaller kullanılır?
İlk aylarda bebek dünyayı gözüyle tanır. Montessori bebek odasında bu yüzden ilk materyal mobildir. AMS listesi önce siyah-beyaz kontrastlı bir mobil, ardından farklı renk ve şekillerde görsel mobiller sayar. Bebek uzanıp vurmaya başlayınca kavrama mobilleri gelir; bunlar farklı doku ve sesler taşır. Kurdeleye bağlı zil ile çıngırak da aynı dönemin listesinde. Bebeğin çekip yüzüne düşürdüğü hafif eşarplar da var.
Mobil asarken bir sınır var. Nemours KidsHealth'in beşik önerilerine göre bebek el ve dizlerinin üzerinde doğrulmaya başladığında mobil kaldırılır; bebek bunu yapmadan 5. ayı doldurursa yine kaldırılır. Bu tarihten sonra mobilin yerini yere serilmiş bir mat ve bebeğin uzanabileceği oyuncaklar alır.
Montessori'de oda düzeni de materyalden sayılır. Listenin hareket bölümünde şunlar var:
- serbest dolaşılacak açık zemin ve yer yatağı
- yere kadar inen duvar aynası
- tutunarak kalkmak için bir bar
- üzerine tırmanılacak alçak minderler
Altıncı aydan sonra rafa iç içe geçen kaplar ile iri bloklar gelir. Yumuşak oyuncakların yanına, bebeğin tek tek alıp inceleyeceği nesnelerle dolu bir sepet konur. Bu dönemde oyuncak ihtiyacını aylara göre ayrıntılı anlattığımız 6-12 aylık bebek oyuncakları yazısı da işinize yarar.
1-2 yaşta rafa neler eklenir?
Bir yaşa doğru en çok sevilen materyal nesne kalıcılığı kutusudur. Çocuk topu kutunun deliğinden atar, top kayıp gözden kaybolur ve az sonra yandaki tepsiden çıkar. Kaybolan şeyin hâlâ var olduğunu bu tekrarla anlar. Ardından iki ya da üç şekilli basit şekil kutuları gelir; AMS bebek listesinde şekil sayısı "en fazla üç" diye sınırlanmış. Aynı listede 1-2 parçalı puzzle ve görsel takip için bilye yolu, boncuk labirenti gibi araçlar da var.
Yürüme bu dönemin asıl işidir. Tutunarak itilen araba, çekme oyuncakları, korkuluklu alçak bir basamak ve hafif bir eğim, yani rampa, listenin hareket bölümünde yer alır. AMS ayrıca "maksimum çaba" adını verdiği çalışmaları ayrı bir madde olarak yazar; 18-36 ay bölümünde bunu ağır nesneleri taşımak ve itmek diye açıklar.
18. aya gelindiğinde pratik yaşam başlar. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi'nin (CDC) 18 ay gelişim basamaklarına göre bu yaştaki çocuk süpürge gibi ev işlerini taklit eder, kaşık kullanmayı dener ve kapaksız bardaktan döke saça içer. CDC bu listeyi çocukların en az yüzde 75'inin o aya kadar yaptığı davranışlardan derliyor. Küçük bir süpürge, çocuk boyu bir masa ile sandalye ve kendi bardağı bu yaşın pratik yaşam materyalidir.
2-3 yaş için Montessori materyalleri neler?
AMS listesinin 18-36 ay bölümü ince motor çalışmalarını tek tek materyal olarak değil, "dizi" olarak verir. Aktarmada önce iri nesneler elle taşınır, sonra kaşıkla aktarmaya geçilir. Sıkma dizisinde sünger, ardından maşa kullanılır. Dizme çalışması kalın bir çubuğa halka geçirmekle başlar, iri boncukla biter. Vidalı kapak çevirme ile su dökme de listede, bez katlama da; ayrıca çekmece ile kutu açıp kapama çalışması var. CDC'nin 2 yaş listesinde "bir eliyle kabı tutarken öbür eliyle kapağını açar" maddesi var; açma-kapama dizisi bu beceriye denk düşer.
Kendine bakım tarafında basit giyinme çerçeveleri sayılır: fermuarlı, düğmeli, çıtçıtlı, tokalı, cırtlı. Aynı bölümde oyuncak bebeği yıkamak ile masa silmek var, sofra kurmak da. Çiçek düzenlemek ile meyve yıkayıp kesmek de 3 yaş öncesine giriyor. Bu çalışmaların 3 yaştan sonraki hâlini Montessori pratik yaşam materyalleri yazımızda anlattık.
Dil ve sınıflandırma için iri tutmalı puzzle ile başlanır, küçük tutmalı puzzle'a geçilir. Önce nesneyle nesne, sonra nesneyle resim, en son resimle resim eşleştirilir. Bir çiftlik seti, "gizemli torba" ve meyve-sebze, kedi-köpek gibi kategori kartları da listede. Sanat için oyun hamuru, tebeşir tahtası, ayaklı şövale, iri boya kalemi ve çocuk makası sayılıyor.
Yaşa göre materyal tablosu
| Yaş | Alan | Materyal | Çocuğun yaptığı iş |
|---|---|---|---|
| 0-5 ay | Görme | Siyah-beyaz mobil, renkli görsel mobiller | Gözüyle izler, odaklanır |
| 3-12 ay | Kavrama ve ses | Kavrama mobili, kurdeleli zil, çıngırak, eşarp | Uzanır, yakalar, sallar |
| 0-12 ay | Hareket | Yer yatağı, duvar aynası, açık zemin, tutunma barı | Döner, emekler, tutunup kalkar |
| 6-18 ay | Keşif | Nesne sepeti, iç içe kaplar, iri bloklar | Ağzına götürür, vurur, içine koyar |
| 10-18 ay | Neden-sonuç | Nesne kalıcılığı kutusu, en fazla 3 şekilli şekil kutusu, 1-2 parçalı puzzle | Atar, bulur, yerleştirir |
| 12-24 ay | Yürüme | İtme arabası, çekme oyuncağı, rampa, korkuluklu basamak | İter, çeker, iner, çıkar |
| 18-36 ay | İnce motor | Aktarma, kaşıkla aktarma, sıkma, halka dizme, dökme, vidalı kapak | Taşır, döker, takar, çevirir |
| 18-36 ay | Kendine bakım | Fermuarlı, düğmeli, çıtçıtlı, tokalı, cırtlı çerçeveler | Açar, kapar, giyinmeyi dener |
| 2-3 yaş | Dil | Tutmalı puzzle, nesne-resim kartları, çiftlik seti, gizemli torba | Adlandırır, eşler, gruplar |
Aylar kaba bir işarettir. Rafa yeni materyal koymadan önce çocuğun bir önceki işi kolayca yapıp yapmadığına bakın.
Hangi materyaller 3 yaşa bırakılmalı?
Montessori'yi duyan aileler çoğu zaman pembe kule, kahverengi merdiven, silindir blokları ya da altın boncuklarla başlamak ister. Bu materyaller 3-6 yaş sınıfı için tasarlandı: ölçüleri sabit, sunum sırası belli ve hata denetimi çocuğun kıyaslama yapabilmesine dayanıyor. 2 yaşındaki çocuk silindiri genellikle ağzına götürür ya da fırlatır. AMS'nin 0-3 listesinde de bu setler yer almıyor.
Zımpara harfler ile metal ekler için de durum aynı; sayı çubukları da bekler. 3 yaşın altında dil çalışması konuşmayla ve kitapla yürür; şarkı söylemek, eşyanın adını koymak bunun parçasıdır. Harf ve rakam materyali 3 yaşından sonra sınıfa girer.
Evde ve kreşte raf nasıl kurulur?
Evde iki rafı olan alçak bir dolap, bir yer minderi ve bir ayna 0-3 yaş için yeter. Rafa 6-8 materyal konur, her biri kendi tepsisinde ya da sepetinde durur. Çocuk bir materyale ilgisini kaybedince onu kaldırıp yerine bir sonrakini koyun. Odanın tamamını kurmak için evde Montessori odası nasıl hazırlanır yazımıza bakabilirsiniz.
Kreşte 0-24 ay grubu ile 2-3 yaş grubu aynı rafı paylaşmamalı. Bebek grubunda materyalin çoğu yerde, sepetlerde durur; büyük grupta tepsili çalışmalar ve giyinme çerçeveleri rafa geçer. Kurumsal alımda önce mobilyayı (alçak raf, bebek sandalyesi, minder) alıp materyali yıl içinde sırayla eklemek bütçeyi de yayar. Raf ile çerçeve seçenekleri, tepsilerle birlikte Anaokulu Montessori Materyalleri kategorisinde, bebek sandalyeleri Anaokulu Sandalyeleri kategorisinde.
0-18 Ay İçin Yer ve Hareket Materyalleri
Küçük parça konusunda ne yapılır?
AMS, bu yaş grubuyla çalışan yetişkinlerin elinde bir küçük parça test silindiri (choke tube) bulunmasını öneriyor. Silindire sığan her nesne bebeğin oynadığı raftan kaldırılır. Evde yapılan nesne sepetlerinde boncuk, düğme, pil ya da kapak gibi parçalar bu yüzden olmaz. Kutusunda 36 aydan küçük çocuklar için uyarı bulunan bir oyuncak 0-3 rafına konmaz; o oyuncak 3 yaşından sonrası içindir.
Kime uygun, kime uygun değil?
Bu liste evde Montessori yaklaşımını deneyen aileler ile 0-36 ay grubu olan kreşler için hazırlandı. Çocuğu 3 yaşını geçmiş ve sınıfta duyu ya da matematik materyali arayan kurumlar için uygun değil; onların ihtiyacı 3-6 yaş setleri. Yalnız "Montessori" etiketi taşıdığı için bir oyuncağı almak da yanlış bir başlangıç olur. Bakılacak şey, materyalin çocuğun o ay yaptığı işe uyup uymadığı.
18-36 Ay İçin Dizme ve Giyinme Çalışmaları
Bu rehber BİLGEV ekibi tarafından hazırlanmıştır; kreşlerin bebek ve 2-3 yaş gruplarını donatırken sorduğu sorulara ve AMS ile CDC kaynaklarına dayanır. Son güncelleme: Ekim 2026.
Sık Sorulan Sorular
Montessori materyalleri kaç yaşında başlar?
Montessori mobil kaç aya kadar asılı kalır?
Nesne kalıcılığı kutusu kaç aylık bebeğe uygun?
1 yaşındaki çocuğa hangi Montessori materyali alınır?
2 yaşında giyinme çerçevesi kullanılır mı?
İlgili yazılar
Öğrenme Kulesi Kaç Yaşında Kullanılır?
Öğrenme kulesi, çocuk tutunmadan durabildiğinde ve sandalyeye kendi çıkabildiğinde kullanılır; bu çoğu çocukta 18. ay civarıdır. Yazıda yaşa göre kullanım tablosu, kulenin evde nerede durması gerektiği ve gözetim alışkanlıkları var.
Montessori Pratik Yaşam Materyalleri Nelerdir?
Montessori pratik yaşam materyalleri tepsi, sürahi, kaşık, cımbız, süpürge, giyinme çerçevesi gibi gerçek eşyalardır. Grupları, yaşa göre çalışmaları ve sunum sırasını bu yazıda topladık.
Montessori Raf Yüksekliği Kaç Cm Olmalı?
Montessori rafı çocuğun boyuna göre seçilir: yürümeye yeni başlayan için 30–65 cm, 3–4 yaş için 70–75 cm, 5–6 yaş için 90–100 cm. Yaşa göre ölçü tablosunu, raf derinliğini ve kat aralığını bu yazıda bulabilirsiniz.