Şekil Yerleştirme Kutusu Kaç Ayda Verilir?
Şekil yerleştirme kutusu 12. ay civarında tek delik ve yuvarlak parçayla verilir. Kare ve silindir 22, üçgen 26. aya doğru oturur. Yazıda aylara göre bir tablo ile kutuyu bebeğe tanıtma adımlarını bulabilirsiniz.
İçindekiler
- Bebek kaba nesne koymaya hangi ayda başlar?
- Hangi şekil kaçıncı ayda yerine oturur?
- Neden ilk parça hep yuvarlak olur?
- İlk kutu bebeğe nasıl tanıtılır?
- 2 yaşından sonra oyun nasıl zorlaşır?
- Kutu, kova, küp ya da tabla: hangisi hangi döneme uyar?
- Şekil yerleştirme oyuncağı seçerken nelere bakılır?
- Kreşte bebek grubunda nasıl kullanılır?
Şekil yerleştirme kutusu kaç ayda verilir sorusunun kısa cevabı: 12. ay civarında, tek delik ve yuvarlak parçayla. Silindir ve kare parçayı çoğu çocuk 22. ay civarında doğru deliğe sokar, üçgen ise 26. aya doğru oturur. Kutunun bütün delikleriyle oynamak 2 yaşından sonra keyifli hâle gelir; öncesinde kutuyu siz sadeleştirirsiniz.
Bebek kaba nesne koymaya hangi ayda başlar?
Şekil yerleştirme kutusuyla oyun, bir şeyi kabın içine bırakmakla başlar; şekil tanıma sonra gelir. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC), 1 yaş gelişim basamakları listesinde "bir küpü bardağa koymak gibi, nesneyi kabın içine bırakır" maddesine yer veriyor. CDC bu listelere çocukların en az dörtte üçünün o yaşa kadar yaptığı davranışları alıyor.
15. aya gelindiğinde aynı kurumun listesinde iki küçük nesneyi üst üste dizmek var. Yani 12–15 ay arası çocuk, delikten parça atma fikrine hazırdır; parçayı deliğe göre çevirmeyi ise henüz bilmez. Bu yüzden ilk aylarda kutu, kapağı açık bir kap gibi kullanılır: parçalar içeri atılır, ters çevrilip dökülür, yeniden atılır.
Bu basamakları takvim gibi okumayın. Kimi çocuk bu adımları birkaç ay önce, kimi birkaç ay sonra atar. Gelişimle ilgili bir kaygınız varsa çocuk doktorunuzla konuşun.
Hangi şekil kaçıncı ayda yerine oturur?
Bu sorunun en iyi bilinen cevabı İsveç'teki Uppsala Üniversitesi'nden geliyor. Helena Örnkloo ve Claes von Hofsten 2007'de 14 ile 26 ay arasındaki çocuklara tam ölçüsünde deliklere farklı biçimli parçalar yerleştirttiler. Araştırmacıların sonraki makalesindeki özete göre çocuklar 22. ayda silindiri ve kare çubuğu doğru deliğe başarıyla soktu, dikdörtgen ve elips parçada şansın üstüne çıktı. Üçgen parçalar 26. ayda başarıyla yerine oturdu.
Aynı çalışmada 22 ve 26 aylık çocukların parçayı daha deliğe varmadan uygun yöne çevirdiği görüldü. Araştırmacılar bunu, çocuğun parçanın son hâlini zihninde döndürebildiğinin işareti olarak yorumluyor. Daha küçük çocuklar ise parçayı deliğe getirip orada zorluyor.
| Yaş | Çocuk ne yapar | Kutuyu nasıl verirsiniz |
|---|---|---|
| 12–15 ay | Parçayı kaba bırakır, kabı boşaltır | Kapak açık ya da tek yuvarlak delik; 2–3 iri parça |
| 15–18 ay | İki nesneyi üst üste koyar, parçayı deliğe götürür | Yuvarlak delik açık, diğerleri kapalı; parçayı doğru yönde uzatın |
| 18–22 ay | Parçayı delikte çevirerek dener | Yuvarlak ve kare delik birlikte |
| 22–26 ay | Silindir ve kareyi önceden çevirip sokar | Dikdörtgen ve üçgen eklenir; kutunun tamamı açılır |
| 2–3 yaş | Kabı bir eliyle tutup öbür eliyle kapağı açar, şekli seçmeyi dener | Renk ve şekil adıyla yönerge: "Mavi kareyi bul" |
| 3 yaş ve sonrası | Yıldız, kalp gibi köşeli şekillerle uğraşır | Çok delikli ahşap kutular, şekil sıralama tablaları |
12 ay, 15 ay ile 2 yaş satırları CDC listelerine dayanıyor; 22 ile 26 ay satırları Örnkloo ve von Hofsten'in bulgularından geliyor. Aradaki satırlar yaklaşık geçiştir; her çocuk kendi hızında ilerler.
Neden ilk parça hep yuvarlak olur?
Silindiri hangi yönden tutarsanız tutun, yuvarlak deliğe girer. Çocuğun parçayı döndürmesi gerekmez, sadece hizalaması yeter. Kare parça dört konumda girer, eşkenar üçgen üç konumda. Yıldız ya da kalp gibi şekillerde doğru açıyı yakalamak daha da zorlaşır.
Bu yüzden 12 aylık bir bebeğe altı delikli kutuyu olduğu gibi vermek çoğu zaman iki üç denemede biter: çocuk üçgeni yuvarlak deliğe bastırır, girmeyince parçayı fırlatır. Yuvarlak parçayla başlayınca ilk deneme çoğu zaman başarılı olur ve çocuk ikinciyi ister.
İlk kutu bebeğe nasıl tanıtılır?
- Kutunun kapağını açıp parçaları içine atmayı birlikte oynayın. Bu aşamada delik kullanılmaz.
- Sonra yalnız yuvarlak deliği açık bırakın. Diğer delikleri elinizle ya da kâğıt bantla kapatabilirsiniz.
- Parçayı deliğe uyacak yönde uzatın. Çocuk elinden alıp bırakır, parça içeri düşer.
- Parça düşerken adını söyleyin: "Yuvarlak girdi." Sözcük oyunun içinde tekrarlanır.
- Çocuk zorlandığında hemen elinden almayın. Birkaç saniye beklemek, parçayı kendisinin çevirmesine fırsat verir.
- İkinci şekli ancak birinci rahatça oturduğunda ekleyin.
Oyun kısa sürer, bu doğaldır. 12–18 aylık bir çocuk aynı oyuncakla birkaç dakika uğraşıp başka şeye geçer; ertesi gün aynı kutuya döner. Kutuyu her gün rafta bırakmak yerine dönüşümlü sunmak ilgiyi taze tutar. Bunun için oyuncak rotasyonu yazımıza bakabilirsiniz.
Şekil Yerleştirme ve Dizme Oyuncakları
2 yaşından sonra oyun nasıl zorlaşır?
CDC'nin 2 yaş listesinde bir eliyle kabı tutarken öbür eliyle kapağı açmak ve aynı anda birden fazla oyuncakla oynamak var. Kutunun kapağını kendi açıp parçaları kendi toplayan çocuk, oyunu baştan sona tek başına yürütmeye başlar.
Zorlaşan kısım seçimdir. Örnkloo ve von Hofsten'in 2009'da yayımlanan ikinci çalışmasında çocuklara iki parça ve tek delik ya da tek parça ve iki delik verildi. 20 aylık çocuklar rastgele seçti; 40 aylık çocuklar bile her eşleşmeyi tutarlı biçimde bulamadı. 3 yaşındaki bir çocuğun yıldızı önce yanlış deliğe denemesi bu yüzden olağandır.
Bu dönemde yönergeye ikinci bir özellik eklenebilir: "Kırmızı üçgeni at", "Sarı olanı bul." Renk ve şekil birlikte kullanılınca aynı kutu yeni bir oyun olur. Şekillerin adlarıyla tanışma 2–3 yaşta hızlanır; 2 yaş çocuğa hangi eğitici oyuncak alınır yazımızda bu dönemin diğer oyuncaklarını da anlattık.
Kutu, kova, küp ya da tabla: hangisi hangi döneme uyar?
Şekil yerleştirme oyuncakları aynı işi farklı gövdelerle yaptırır; hangisinin önce geleceğini çocuğun ellerini nasıl kullandığı belirler.
- Saplı kova, kapağı açılınca geniş bir kaba dönüşür ve ilk aylardaki atıp dökme oyununa uyar. Çocuk sapından tutup taşıyabilir.
- Küp ya da top biçimli kutularda delikler her yüzde olduğundan çocuğun gövdeyi çevirip doğru yüzü araması gerekir. Bu, iki elin birlikte çalıştığı bir sonraki adımdır.
- Yerleştirme tablasında parça içeri düşüp kaybolmaz, oyukta görünür kalır. Çocuk hatasını gözüyle görür. Tablaların tutamaklı olanları için yaş sırasını tutamaklı puzzle kaç yaşında başlanır yazısında anlattık.
- Çok delikli ahşap kutular kalp, yıldız gibi köşeli parçalar içerdiği için 3 yaş ve sonrasına uygun. Kataloğumuzdaki ahşap ev biçimli şekil bul tak kutusu 3 yaş ve üzeri içindir.
Benzer modeller Bul Tak Oyuncakları etiketinde, üst üste dizme oyuncakları ise İstifleme Kuleleri etiketinde toplu duruyor.
Şekil yerleştirme oyuncağı seçerken nelere bakılır?
İlk bakılacak yer kutudaki yaş işaretidir. Türkiye'de oyuncaklar Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği kapsamında; yönetmelik 36 aydan küçük çocuklara yönelik oyuncaklar için ayrı gerekler ve uyarılar tanımlıyor. "0–3 yaş için uygun değildir" işaretli bir seti 3 yaşından küçük çocuğa vermeyin. Ürün sayfasında yaş belirtilmemişse satıcıya sorun.
Bebek için seçimde işe yarayan diğer ölçütler:
- Az sayıda delik. İlk kutuda dört beş şekil yeterli; fazlası küçük yaşta oyunu dağıtır.
- İri, kavraması kolay parçalar. Avuçla tutulan parça, parmak uçlarıyla tutulandan önce gelir.
- Kolay açılan kapak. Parçaları geri almak oyunun yarısıdır.
- Silinebilen yüzey. Kreşte aynı oyuncağı gün içinde birkaç çocuk kullanır; plastik gövdeler nemli bezle, ahşap olanlar hafif nemli bezle silinip kurulanır.
Henüz oturamayan ya da her şeyi ağzına götürme döneminin en yoğun aylarındaki bebek için şekil yerleştirme kutusu erken kalır. O dönem için 6–12 aylık bebek oyuncakları yazımıza bakın.
Kreşte bebek grubunda nasıl kullanılır?
Kreşlerin 12–24 aylık gruplarında şekil yerleştirme kutusunu halı ya da minder üzerinde, öğretmenin yanında oynatmak işe yarar. Öğretmen kutuyu yere koyar, iki çocuğa ikişer parça verir, sırayla attırır. Parça düştükçe herkes adını söyler. Oyun bitince parçaları birlikte sayarak kutuya toplayabilirsiniz.
1 yaş grubu için kutunun yanında istifleme kapları ve halka kule de aynı rafta durabilir; üçü de el ile göz arasındaki uyumu farklı yollardan çalıştırır. Bu yaşın diğer oyuncakları için 1 yaş çocuğa hangi eğitici oyuncak alınır yazımıza, daha geniş seçenek için El Göz Koordinasyon Ürünleri ve Eğitici Oyuncaklar kategorilerine bakabilirsiniz. Ürün fiyatları KDV hariç gösterilir; güncel fiyat ve KDV dahil tutar ürün kartlarında ve ürün sayfasında yer alır.
Bu rehber BİLGEV ekibi tarafından hazırlanmıştır; kreş ve anaokullarının bebek ve küçük yaş sınıflarına materyal hazırlarken öğretmenlerden ve velilerden aldığımız geri bildirimlere dayanır. Son güncelleme: Ekim 2026.
Sık Sorulan Sorular
Bultak kaç aylık bebeğe alınır?
Bebek şekil yerleştirmeyi kaç ayda başarır?
Şekil yerleştirme kutusu 9 aylık bebeğe verilir mi?
Çocuk parçayı yanlış deliğe zorluyorsa ne yapmalı?
Şekil yerleştirme kutusu 3 yaşında hâlâ işe yarar mı?
İlgili yazılar
Kreşe Bağış İçin Hangi Oyuncaklar Alınır?
Kreşe oyuncak bağışlarken yaş grubuna göre neler alınacağını, bir sınıfa kaç set yettiğini, bağıştan önce kreşe sorulacakları ve bağışta pek işe yaramayan oyuncakları anlattık.
STEM Oyuncağı Nedir Kaç Yaşında Başlar?
STEM oyuncağı, çocuğun fen, teknoloji, mühendislik, matematik fikirlerini eliyle denediği oyuncaktır. Basit sürümlerle 3 yaş civarında başlanır; yaş tablosunu, MEB programındaki yerini ve materyal seçimini anlattık.
Abaküs Okul Öncesinde Kullanılır Mı?
Abaküs okul öncesinde kullanılır; MEB programı onu matematik merkezi materyalleri arasında sayıyor. Yazıda yaşa göre sayma hedeflerini, sınıfta yapılabilecek etkinlikleri ve sorobanla farkını bulabilirsiniz.